https://oz.sputniknews.uz/20261004/uzbekistan-aes-60950975.html
O‘zbekiston birinchi AESga qanday keldi: taqiqlangan mavzu va noyob loyiha
O‘zbekiston birinchi AESga qanday keldi: taqiqlangan mavzu va noyob loyiha
Sputnik O‘zbekiston
Ilhom Sodiqov O‘zbekistonda AES qurish g‘oyasi 1980-yillarda paydo bo‘lgani, 2001-yilda mavzuni ko‘tarish to‘xtatilgani, seysmika "rasmiy bahona" bo‘lgani va bugungi integratsiyalashgan stansiya loyihasi haqida so‘zlab berdi.
2026-10-04T13:55+0500
2026-10-04T13:55+0500
2026-10-04T13:55+0500
o‘zbekistonda atom elektrostansiyasi qurilishi
atom energetikasi
aes
yadro fizikasi
o‘zbekiston fanlar akademiyasi
sssr
https://cdn1.img.sputniknews.uz/img/07e9/0c/18/54422806_0:0:2160:1215_1920x0_80_0_0_7fb58e562fc6c901007bcb6497116df2.jpg
TOShKENT, 4 okt — Sputnik. O‘zbekistonda atom elektr stansiyasi qurish g‘oyasi hali 1980-yillarda jiddiy muhokama qilingan, keyin esa bu mavzu uzoq yillarga kun tartibidan chiqarilgan. Bu haqda Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi instituti direktori, akademik Ilhom Sodiqov "Vestnik atoma" nashriga bergan intervyusida so‘zlab berdi.Uning aytishicha, sovet davrida O‘zbekistonda AES qurilishi uchun qariyb 70 ta ehtimoliy maydon tanlangan va rejalar ancha jiddiy bo‘lgan. SSSR parchalangach, loyiha unutilgan.2001 yilda Yadro fizikasi instituti tashabbusi bilan AES qurilishi bo‘yicha yirik ilmiy seminar o‘tkazilgan. Unda O‘zbekistonning Seysmologiya instituti, suv xo‘jaligi sohasi va rossiyalik mutaxassislar ham ishtirok etgan.Biroq, Sodiqovning so‘zlariga ko‘ra, o‘sha paytda mamlakat rahbariyati atom energetikasiga salbiy munosabatda bo‘lgan.Vaziyat 2017-yilda o‘zgardi. Shavkat Mirziyoyev mamlakatda atom energetikasini rivojlantirish to‘g‘risida qaror qabul qilinganini e’lon qildi. Shundan so‘ng institut AES uchun maydon tanlash, dastlabki hujjatlarni tayyorlash, ekologik va radiatsion monitoring ishlarida ishtirok eta boshladi.Hozirgi loyiha bitta maydonda katta va kichik quvvatli reaktorlarni birlashtiradi: ikkita VVER-1000 va ikkita RITM-200N energobloki qurilishi rejalashtirilgan. Sodiqovning ta’kidlashicha, bunday yondashuv avval dunyoda qo‘llanmagan.Intervyuda seysmik xavfsizlik masalasiga ham alohida to‘xtalildi. 2000-yillarda O‘zbekistonning seysmik faol hudud ekani AES qurilishiga qarshi asoslardan biri sifatida ko‘rsatilgan.Sodiqov esa buni o‘sha davrdagi munosabat bilan bog‘ladi.Olimning so‘zlariga ko‘ra, mintaqaning seysmik holati o‘shandan beri o‘zgarmagan, ammo zamonaviy reaktorlar yuqori seysmik faol hududlarda ham qurilmoqda. U Bangladesh va Turkiya misolini keltirib, stansiyalar katta mustahkamlik zaxirasi bilan loyihalanishini ta’kidladi.Sodiqov Jizzax viloyati aholisi bilan uchrashuvlarda ham asosiy masala xavfsizlik ekanini doim ta’kidlashini aytdi.Uning fikricha, AES ishga tushishi O‘zbekistonda energiya taqchilligini kamaytirish bilan birga metallurgiya, kimyo sanoati, qurilish materiallari ishlab chiqarish va boshqa yuqori texnologiyali tarmoqlarni ham rivojlantirishi mumkin.Sodiqov kelajakda O‘zbekiston hozir import qilayotgan elektr energiyasini hatto eksport qilish imkoniyatiga ega bo‘lishi mumkinligini ham istisno etmadi.
https://oz.sputniknews.uz/20260928/forish-atom-shaharcha-60795924.html
Sputnik O‘zbekiston
info@sputniknews-uz.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Sputnik O‘zbekiston
info@sputniknews-uz.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Yangiliklar
uz_UZ
Sputnik O‘zbekiston
info@sputniknews-uz.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik O‘zbekiston
info@sputniknews-uz.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
o‘zbekistonda atom elektrostansiyasi qurilishi, atom energetikasi, aes, yadro fizikasi, o‘zbekiston fanlar akademiyasi , sssr
o‘zbekistonda atom elektrostansiyasi qurilishi, atom energetikasi, aes, yadro fizikasi, o‘zbekiston fanlar akademiyasi , sssr
O‘zbekiston birinchi AESga qanday keldi: taqiqlangan mavzu va noyob loyiha
Ilhom Sodiqovga ko‘ra, mamlakatda AES uchun 1980-yillarda 70 ga yaqin maydon ko‘rilgan, keyin mavzu yopilgan, 2017-yildan esa atom energetikasiga qaytilgan.
TOShKENT, 4 okt — Sputnik. O‘zbekistonda atom elektr stansiyasi qurish g‘oyasi hali 1980-yillarda jiddiy muhokama qilingan, keyin esa bu mavzu uzoq yillarga kun tartibidan chiqarilgan. Bu haqda Fanlar akademiyasi Yadro fizikasi instituti direktori, akademik Ilhom Sodiqov "Vestnik atoma" nashriga bergan intervyusida
so‘zlab berdi.
Uning aytishicha, sovet davrida O‘zbekistonda AES qurilishi uchun qariyb 70 ta ehtimoliy maydon tanlangan va rejalar ancha jiddiy bo‘lgan. SSSR parchalangach, loyiha unutilgan.
2001 yilda Yadro fizikasi instituti tashabbusi bilan AES qurilishi bo‘yicha yirik ilmiy seminar o‘tkazilgan. Unda O‘zbekistonning Seysmologiya instituti, suv xo‘jaligi sohasi va rossiyalik mutaxassislar ham ishtirok etgan.
Biroq, Sodiqovning so‘zlariga ko‘ra, o‘sha paytda mamlakat rahbariyati atom energetikasiga salbiy munosabatda bo‘lgan.
"Bizga bu mavzuni boshqa ko‘tarmaslikni aytishgandi. Shundan keyin institutning hech bir rejasida atom energetikasi tilga ham olinmagan", — dedi u.
Vaziyat 2017-yilda o‘zgardi. Shavkat Mirziyoyev mamlakatda atom energetikasini rivojlantirish to‘g‘risida qaror qabul qilinganini e’lon qildi. Shundan so‘ng institut AES uchun maydon tanlash, dastlabki hujjatlarni tayyorlash, ekologik va radiatsion monitoring ishlarida ishtirok eta boshladi.
Hozirgi loyiha bitta maydonda katta va kichik quvvatli reaktorlarni birlashtiradi: ikkita VVER-1000 va ikkita RITM-200N energobloki qurilishi rejalashtirilgan. Sodiqovning ta’kidlashicha, bunday yondashuv avval dunyoda qo‘llanmagan.
Intervyuda seysmik xavfsizlik masalasiga ham alohida to‘xtalildi. 2000-yillarda O‘zbekistonning seysmik faol hudud ekani AES qurilishiga qarshi asoslardan biri sifatida ko‘rsatilgan.
Sodiqov esa buni o‘sha davrdagi munosabat bilan bog‘ladi.
"Seysmiklik o‘sha paytda shunchaki rasmiy bahona sifatida ishlatilgan", — dedi u.
Olimning so‘zlariga ko‘ra, mintaqaning seysmik holati o‘shandan beri o‘zgarmagan, ammo zamonaviy reaktorlar yuqori seysmik faol hududlarda ham qurilmoqda. U Bangladesh va Turkiya misolini keltirib, stansiyalar katta mustahkamlik zaxirasi bilan loyihalanishini ta’kidladi.
Sodiqov Jizzax viloyati aholisi bilan uchrashuvlarda ham asosiy masala xavfsizlik ekanini doim ta’kidlashini aytdi.
"Atom stansiyasi uchun birinchisi — xavfsizlik, ikkinchisi — yana xavfsizlik, uchinchisi va to‘rtinchisi ham xavfsizlik. Faqat shundan keyingina iqtisodiy va texnik masalalar turadi", — dedi u.
Uning fikricha, AES ishga tushishi O‘zbekistonda energiya taqchilligini kamaytirish bilan birga metallurgiya, kimyo sanoati, qurilish materiallari ishlab chiqarish va boshqa yuqori texnologiyali tarmoqlarni ham rivojlantirishi mumkin.
Sodiqov kelajakda O‘zbekiston hozir import qilayotgan elektr energiyasini hatto eksport qilish imkoniyatiga ega bo‘lishi mumkinligini ham istisno etmadi.
