Xitoyning mashina eksporti qoidalarini kuchaytirishi O‘zbekiston bozoriga qanday ta’sir qiladi

© Sputnik / Baxrom XatamovAvtosalon v Tashkente
Avtosalon v Tashkente - Sputnik O‘zbekiston, 1920, 14.10.2026
Obuna bo‘lish
Ekspertlar O‘zbekiston uchun rasman taqdim etilgan Xitoy brendlarini yetkazib berishda sezilarli o‘zgarishlarni kutmayapti.
TOShKENT, 14 okt – Sputnik. 2027-yil 1-yanvardan Xitoy yangi avtomobillar eksporti qoidalarini kuchaytiradi. Ishlab chiqaruvchilar belgilangan mamlakatlarda xizmat ko‘rsatishmarkazlari, zarur uskunalar, o‘qitilgan mutaxassislar va ehtiyot qismlarni yetkazib berish mavjudligini hujjatlar bilan tasdiqlashi kerak bo‘ladi. O‘zbekiston avtomobil biznesi assotsiatsiyasi bosh direktori Natalya Orlova va “Changan” brendi direktori Doniyor Tolibjonov yangi talablar O‘zbekiston avtomobil bozoriga qanday ta’sir qilishi mumkinligi haqida Sputnik muxbiriga so‘zlab berdi.
Orlovaning so‘zlariga ko‘ra, yangi qoidalar avtomobil eksportini taqiqlashni anglatmaydi. Ular avtomobillarning kafolat va servis xizmati bilan xorijda sotilishiga qaratilgan.
Mutaxassis O‘zbekiston uchun rasman taqdim etilgan Xitoy markalarini yetkazib berishda sezilarli o‘zgarishlarni kutmayapti. Ularning ko‘pchiligi allaqachon dilerlik tarmoqlari va xizmat ko‘rsatish markazlariga ega, ba’zi avtomobillar esa to‘g‘ridan-to‘g‘ri mamlakatda yig‘iladi.
“2027 yilning birinchi haftalarida eksportchilar litsenziyalarni qayta rasmiylashtirayotganda texnik kechikishlar kuzatilishi mumkin, biroq tizimli uzilishlar bo‘lmasligi kerak”, - deya hisoblaydi Orlova.
Shu bilan birga, yangi talablar mustaqil importchilar tomonidan olib kiriladigan avtomobillarga ta’sir qilishi mumkin.
Gap, birinchi navbatda, O‘zbekistonda rasmiy distribyutori bo‘lmagan Xitoy elektromobillari va premium modellari hamda Xitoyda ishlab chiqarilgan va norasmiy kanallar orqali mamlakatga kirib kelayotgan dunyo brendlarining avtomobillari haqida bormoqda.
Ushbu segmentda alohida modellar tanlovi qisqarishi mumkin, importchilarning qo‘shimcha xarajatlari esa narxlarning oshishiga olib kelishi mumkin. Natijada rasmiy ravishda yetkazib berilayotgan va “kulrang” kanallar orqali olib kirilayotgan avtomobillar narxidagi farq kamayishi mumkin.
“Rasmiy brendlarning ehtiyot qismlari bo‘yicha hech qanday o‘zgarish bo‘lmaydi – ularda to‘g‘ridan-to‘g‘ri yetkazib berish yo‘lga qo‘yilgan. Muammolar ko‘proq ishlab chiqaruvchining ishtirokisiz olib kirilgan avtomobil egalarida: ularda hozir ham asl ehtiyot qismlar, kafolat va dasturiy ta’minotni yangilash bilan bog‘liq qiyinchiliklar mavjud”, - deya tushuntirdi Orlova.
Bu fikrga “Changan” brendi direktori Doniyor Tolibjonov ham qo‘shiladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, yangi qoidalar birinchi navbatda norasmiy import va O‘zbekistonda rasmiy vakolatxonasi bo‘lmagan brendlarga ta’sir qiladi.
“Biz faqat rasmiy tarqatish kanallari orqali ishlaymiz. Har bir dilerlik markazi o‘zining xizmat ko‘rsatish infratuzilmasiga ega bo‘lib, avtomobillar va ehtiyot qismlarni yetkazib berish barcha zarur bojxona tartib-qoidalari va hujjatlarga rioya qilingan holda amalga oshiriladi”, - dedi Tolibjonov.
Uning fikricha, qoidalarning kuchaytirilishi norasmiy sotuvchilar tomonidan taklifni qisqartirish orqali rasmiy distribyutorlarning mavqeyini mustahkamlashi mumkin. Shu bilan birga, bunday kanallar orqali yetkazib beriladigan avtomobillar narxi oshishi mumkin, chunki importchilar yangi talablarga moslashishlari kerak bo‘ladi.
Shu bilan birga, O‘zbekiston avtomobil bozorining Xitoydan yetkazib berishga bog‘liqligi yuqoriligicha qolmoqda. Orlova keltirgan ma’lumotlarga ko‘ra, 2026-yilning yanvar-iyul oylarida O‘zbekistonga 65 876 ta yengil avtomobil import qilingan, shundan 63 039 tasi Xitoydan keltirilgan. Bu ko‘rsatilgan davrda tayyor mashinalar importining qariyb 96 foizini tashkil etadi.
Biroq bozorning asosini mahalliy avtomobillar tashkil etadi. Shu yetti oyda O‘zbekiston korxonalari 210 837 dona avtomobil sotgan. Ekspertning fikricha, tayyor avtomobillar importi yangi yengil avtomobillar bozorining taxminan to‘rtdan bir qismini tashkil etadi.
Xitoy brendlarini mahalliylashtirish ham muhim o‘rin tutadi.
Orlovaning fikricha, mahalliy ishlab chiqarish va rasmiy xizmat ko‘rsatish tarmoqlarini rivojlantirish Xitoyning eksport qoidalari o‘zgarishi bilan bog‘liq xatarlarni kamaytirishga yordam beradi. Shu bilan birga, XXRdan butlovchi qismlar yetkazib berishning barqarorligi O‘zbekiston avtomobilsozlik sanoati uchun muhim shart bo‘lib qoladi.
Tolibjonov Xitoy ishlab chiqaruvchilarining O‘zbekiston bozoridagi mavqeyi, ayniqsa, elektromobillar va gibridlar segmentida mustahkamlanib borayotganini ham ta’kidladi.
“Zamonaviy Xitoy avtomobillari allaqachon jihozlanish darajasi va texnologikligi bo‘yicha dunyoning yetakchi avtomobil brendlari mahsulotlari bilan taqqoslanadi, shu bilan birga ko‘pincha arzonroq narxda taklif etiladi. Aynan texnologiya, funksionallik va raqobatbardosh narxning uyg‘unligi ularning o‘sib borayotgan ommabopligining asosiy omillaridan biriga aylanmoqda”, - deya ta’kidladi “Changan” brendi direktori.
Mirziyoyev obsudil novie proyekti s krupnimi koreyskimi kompaniyami - Sputnik O‘zbekiston, 1920, 15.09.2026
O‘zbekistonda yangi "Kia" modellari va elektromobillar ishlab chiqarilishi mumkin
Yangiliklar lentasi
0