Ipoteka obligatsiyalari va kapital bozori: O‘zbekistonda qanday o‘zgarishlar kutilmoqda

© Getty Images / Don MasonInformatsii ob aksiyax i obligatsiyax
Informatsii ob aksiyax i obligatsiyax - Sputnik O‘zbekiston, 1920, 12.08.2026
Obuna bo‘lish
Eksklyuziv
O‘zbekistonda ilk bor ipoteka obligatsiyalari tizimini qonunan joriy etish rejalashtirilmoqda. Shu bilan birga, aksiya va korporativ obligatsiyalar emissiyasi hajmi o‘smoqda.
TOShKENT, 12 avg — Sputnik. O‘zbekistonda ilk bor ipoteka obligatsiyalari tizimini qonunan joriy etish kutilmoqda. Bu haqda Sputnik O‘zbekiston muxbiriga Istiqbolli loyihalar milliy agentligi boshqarmasi boshlig‘i Saulat Toreshov ma’lum qildi.
Yangi mexanizmda bank ipoteka kreditlaridan shakllangan aktivlarni maxsus moliya kompaniyasiga sotadi. Kompaniya ushbu aktivlar asosida ipoteka obligatsiyalarini chiqaradi. Investorlarga foiz va asosiy mablag‘ ipoteka kreditlari bo‘yicha yillar davomida kelib tushadigan to‘lovlar hisobidan qaytariladi.

“Bu mexanizm banklarga avval berilgan ipoteka kreditlarini qayta moliyalashtirish va qo‘shimcha mablag‘ jalb qilish imkonini beradi. Kreditlar to‘lanmay qolgan holatlarda esa investorlarni himoya qilish mexanizmi qo‘llaniladi”, — dedi Toreshov.

Qabul qilinishi kutilayotgan qonun loyihasida xalqaro moliya institutlariga milliy valyutada obligatsiyalar chiqarish huquqini berish ham nazarda tutilgan.
Ayni paytda kapital bozori ko‘rsatkichlari ham o‘smoqda. Aksiyalar emissiyasi hajmi:
2023 yilda — 189,7 trln so‘m;
2024 yilda — 214,7 trln so‘m;
2025 yilda — 265,1 trln so‘m;
2026 yil birinchi yarim yilligida — 269,4 trln so‘m.
Korporativ obligatsiyalar emissiyasi 2023-yilda 1,6 trln, 2024-yilda 1,9 trln, 2025-yilda 3,9 trln so‘mni tashkil etgan. 2026-yilning birinchi yarim yilligida esa bu ko‘rsatkich 7 trln so‘mdan oshdi.
Fond birjasidagi umumiy savdolar hajmi 2025-yil yakunida 17,6 trln so‘mga yetib, o‘sish sur’ati olti baravarni tashkil qildi. 2026-yil birinchi yarim yilligida savdolar hajmi 6,9 trln so‘m bo‘ldi.
Shuningdek, qonun loyihasida investitsiya fondlarining dividend ko‘rinishida oladigan daromadlarini dividend solig‘idan ozod qilish taklif etilmoqda.
S. Toreshevga ko‘ra, qoplangan va sekyuritizatsiyalangan obligatsiyalar bo‘yicha ajratilgan aktivlarni sotish hamda sotib olish operatsiyalari ham soliqdan ozod qilinishi mumkin.
Bundan tashqari, 2038-yilga qadar O‘zbekiston rezidentlari va norezidentlari bo‘lgan jismoniy va yuridik shaxslarning xo‘jalik jamiyatlari obligatsiyalari bo‘yicha foiz daromadlari va ijobiy kurs farqlarini tegishli ravishda daromad va foyda solig‘idan ozod qilish rejalashtirilmoqda.
Bu imtiyoz chet el valyutasida ifodalangan obligatsiyalar hamda sukuk qimmatli qog‘ozlaridan olinadigan daromadlarga ham tatbiq etilishi ko‘zda tutilgan.
V Uzbekistane ustanovlen poradok vipuska obligatsiy v dollarax - Sputnik O‘zbekiston, 1920, 04.05.2026
Ayrim kompaniyalar dollarda obligatsiya chiqarib, qarz jalb qilishi mumkin bo‘ladi
Yangiliklar lentasi
0