So‘nggi o‘n yilda Markaziy Osiyoda suv qanchalik kamaydi — BMT tahlili

© Sputnik / Konstantin Mixalchevskiy / Mediabankka o‘tishPeresoxshiy vodoyem
Peresoxshiy vodoyem - Sputnik O‘zbekiston, 1920, 04.01.2026
Obuna bo‘lish
2015-yildan beri Markaziy Osiyo aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan qayta tiklanadigan suv resurslarining 12 foizini yo‘qotgan. Bu dunyodagi eng yuqori ko‘rsatkichlardan biri hisoblanadi
TOShKENT, 4 yanv — Sputnik. Dunyoda aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan qayta tiklanadigan chuchuk suv resurslaridan foydalanish darajasi pasayishda davom etmoqda. So‘nggi o‘n yil ichida bu ko‘rsatkich yana 7 foizga kamaygan. Bu haqda "Dunyo" axborot agentligi xabar berdi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, keltirilgan faktlar BMTning Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti (FAO) tahlillariga asoslangan. Gap tabiiy gidrologik sikl natijasida har yili yangilanib turadigan chuchuk suv zaxiralari haqida bormoqda.
Markaziy Osiyoda suv stressining yuqori darajasi, asosan, suvdan foydalanish tuzilmasi bilan bog‘liq. Mintaqadagi umumiy suv olish hajmining 82 foizi qishloq xo‘jaligi hissasiga to‘g‘ri keladi.
Taqqoslash uchun: Yevropa va Shimoliy Amerikada agrar sektor suv resurslarining atigi 34 foizidan foydalanadi. Biroq dunyodagi sanoat uchun olinadigan suvning — 47 foizi aynan ushbu mintaqalar hissasiga to‘g‘ri keladi.
Suv tanqisligi darajasini baholashda FAO ekspertlari "suv stressi" ko‘rsatkichidan foydalangan. Bu ko‘rsatkich olinayotgan suv hajmining tabiiy ravishda qayta tiklanadigan suv zaxiralariga nisbatan qanchalik katta ekanini ko‘rsatadi.
Shu bilan birga, tashkilot ayrim ijobiy o‘zgarishlarni ham qayd etmoqda. Markaziy Osiyoda chuchuk suv olishning umumiy hajmi 2015-yildagi 123 million kub metrdan 2022-yilda 112 million kub metrgacha kamaygan, ya’ni 9 foizga pasaygan. Shu davrda suv stressi darajasi 76,8 foizdan 70,2 foizga tushgan. Bu suv resurslariga tushayotgan bosim 8,6 foizga kamayganini anglatadi.
Ekspertlar ta’kidlashicha, suv stressining yuqori darajasi yillik suv olish hajmi uning tabiiy tiklanish darajasiga yaqinlashayotgani yoki undan oshib ketayotganini ko‘rsatadi. Bu esa suv ekotizimlarining barqarorligi va iqtisodiy rivojlanish uchun jiddiy xavf tug‘diradi.
FAO sharhiga ko‘ra, dunyoning barcha mintaqalarida chuchuk suv resurslariga bosim kuchaymoqda. 2022-yilda dunyo bo‘yicha suv stressining o‘rtacha darajasi 18 foizga yetgan. Ayrim hududlarda esa bu ko‘rsatkich ancha yuqori bo‘lgan:
Shimoliy Afrika — 121%
Janubiy Osiyo — 76,7%
Markaziy Osiyo — 70,2%
G‘arbiy Osiyo — 65,1%
Start stroitelstva Kulanakskoy GES v Narinskoy oblasti - Sputnik O‘zbekiston, 1920, 17.11.2025
Sibir darolaridan O‘zbekistonga suv keladimi — Rossiya Fanlar akademiyasi olimi fikri
Yangiliklar lentasi
0