Televidenie davri tugamoqdami?

© © RIA Novosti / Izobrajenie sgenerirovano IITelevidenie davri tugamoqdami?
Televidenie davri tugamoqdami? - Sputnik O‘zbekiston, 1920, 21.11.2026
Obuna bo‘lish
AQSh, Xitoy va Rossiyaning yangi statistikasi shuni ko‘rsatadiki - odamlar televidenie dasturlar jadvaliga bo‘y sunmay qoldi.
"Hech narsa bo‘lmaydi: kino ham, teatr ham, kitoblar ham, gazetalar ham bo‘lmaydi - faqat televizor qoladi", degan edi "Moskva ko‘z yoshlariga ishonmaydi" filmining bosh qahramoni.

Film 1979-yilda, SSSRda televideniyega katta qiziqish bo‘lgan davrda, televizor oilaviy o‘yin-kulgining asosiy markazi bo‘lgan paytda chiqarilgan.

O‘shandan beri hayot sur’ati keskin o‘zgardi. Televideniyening tugashi son-sanoqsiz marta e’lon qilingan. Ammo u videmagnitofon, internet va onlayn kinoteatrlardan ham o‘tib ketdi.
BMT 1996-yilda Jahon 21-noyabrni Jahon televidenie kuni deb belgilaganida, teleradioeshittiruvchilar deyarli o‘zgarmasdek tuyuldi. Ko‘rsatuvlar belgilangan vaqtda boshlanar, oilalar belgilangan vaqtda televizor oldida yig‘ilar va reklamalar filmning eng qizg‘in lahzalarini to‘xtatib qo‘yardi. Bugungi kunda tomoshabinlar ham hikoyani, ham qulay vaqtni o‘zlari tanlaydilar. Biroq, ko‘pchilik hali ham kechqurunlarini katta ekran oldida o‘tkazadi.

Amerika: YouTube mehmonxonani egallab oldi

2025-yil may oyida AQShda burilish nuqtasi yuz berdi – tarixda birinchi marta onlayn translyatsiyalar ko‘rish vaqti bo‘yicha televidenie va kabel kanallaridan oshib ketdi: 44,8 foizga nisbatan 44,2 foiz. Niyelsen bu voqeani o‘zining oylik hisobotida alohida ta’kidladi.
2026-yil avgust oyiga kelib internet platformalarining ulushi 49,6 foizgacha o‘sdi: an’anaviy translyatsiya 17,5 foizni, kabel televideniyesi esa 18,9 foizni tashkil etdi. Youtube rekord darajadagi 15,8 foizga, Netflix esa 7,7 foizga yetdi. Aslida, havaskor videolar uchun sayt sifatida boshlangan xizmat Amerika mehmonxonasidagi eng katta "tugma"ga aylandi.

O‘tgan yozda Futbol bo‘yicha Jahon chempionati jonli efirga vaqtincha qiziqishni oshirdi. Ammo turnir tugaganidan so‘ng, TV ekrandan foydalanish kamaydi. Ya’ni yirik sport turnirlari, final o‘yinlar odamlarni birlashtirish qobiliyatini saqlab qoldi.
Yangiliklar bilan vaziyat murakkabroq. Pew tadqiqot markazining so‘roviga ko‘ra, amerikalik yoshi katta kishilarning 63 foizi voqealar haqida televizordan bilib olishadi. Biroq, atigi 28 foizi ma’lumot olishning bu usulini afzal ko‘rishadi, bu bir yil avvalgi 34 foizdan past. Bu shuni anglatadiki, asosiy manbaning avvalgi roli asta-sekin kamayib bormoqda, garchi auditoriyaning o‘zi katta bo‘lib qolmoqda.
Kassa ham o‘zgarmoqda. 18-49 yoshdagi amerikaliklar orasida striming tijorat tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan televizion tomosha vaqtining 66,7 foizini tashkil qiladi. Obunalar bepul ilovalar bilan birga mavjud bo‘lib, bu yerda daromad foydalanuvchilarning e’tiborini jalb qiladi. Noyob tarixiy sikl paydo bo‘lmoqda: tijorat reklamalari yana bir bor o‘yin-kulgi uchun pul to‘lamoqda, faqat endi ularni ancha aniqroq nishonga olish mumkin.

Xitoy: milliard foydalanuvchi va qisqa metrajli seriallar

Xitoyda “televidenik o‘limi” yaqinlashib kelayotgan haqidagi gaplarga hali ertadekko‘rinadi. Noyabr oyida e’lon qilingan sanoat hisobotida mamlakatda bir milliarddan ortiq tv tomoshabinlari borligi va internet video iste’molchilari soni 1,099 milliardga yetgani aytilgan. Bu bir-biriga mos keladigan guruhlar ham muhokama qilinmoqda: bitta odam bir vaqtning o‘zida ham kabel, ham IPTV va individual ilovalardan foydalanishi mumkin.
2025 yil oxiriga kelib, Xitoyda taxminan 207 million kabel obunachisi bor edi. 400 milliondan ortiq IPTV ulanishlari mavjud edi va o‘rtacha oylik faol OTT auditoriyasi 285 millionni tashkil etdi. 2026-yil sentabriga kelib, 204 million kabel obunachisi bo‘ladi. Bu raqamlarni qo‘shish xato bo‘ladi: tadqiqotlar noyob foydalanuvchilarni emas, balki turli xil kirish turlarini o‘lchaydi.
Xitoy rasmiylari ham oddiy masala bilan band: foydalanish qulayligi. Bir necha yillardan beri ular ko‘p bosqichli menyular va chalkash to‘lov devorlari bilan kurashib kelishmoqda. Ma’lum bo‘lishicha, hatto yuqori texnologiyali sanoat ham ba’zan bitta tugma muammosini hal qilishi kerak.
Eng qiziqarli o‘zgarishlar kontentda yuz bermoqda. Xitoy mini-dramalar uchun ulkan platformaga aylandi: bir epizod bir necha daqiqa davom etadi, fitna bilan tugaydi va darhol keyingisiga olib keladi. Doimiy sujet san’ati smartfonlarda gullab-yashnadi, bu yerda siz har bir barmoq bilan e’tibor uchun raqobatlashishingiz kerak.
Pekin radio va televidenie boshqarmasining ma’lumotlariga ko‘ra, Xitoyda bunday loyihalar uchun yillik bozor 2025-yilga kelib 100 milliard yuanga yetadi. Qisqa hikoyalar shunchalik mashhur bo‘ldiki, ular hatto sputnik kanallariga ham ko‘chib o‘tdi. Milliy regulyator katta ekranlarda o‘z auditoriyasining tez kengayishini qayd etmoqda.

Rossiya: Odatlar saqlanib qolmoqda, vaqt qisqarmoqda

Mediascope ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yil sentabrdan 2026-yil avgustgacha bo‘lgan davrda to‘rt yosh va undan katta yoshdagi rossiyaliklarning 97 foizi televizorni oyiga kamida bir marta, 87 foizi haftasiga va 61 foizi harkuni tomosha qilgan. Bunday qamrov bilan auditoriyaning kamayishi haqida gapirish jiddiy mubolag‘a bo‘lar edi.
Ammo odamlar televizor oldida tobora kamroq vaqt o‘tkazmoqdalar. O‘rtacha hisobda bu kuniga uch soat 11 daqiqa. 2022-yilda bu 37 daqiqaga ko‘proq edi. Bu sezilarli o‘zgarish, ayniqsa, bu ma’lum bir kunda hech narsa ko‘rmaganlarni ham o‘z ichiga olgan butun aholiga tegishli ekanligini hisobga olsak.
Avlodlar orasidagi tafovut yanada aniqroq. 12-17 yoshdagi o‘smirlar odatiy kanallariga taxminan bir soat, 18-24 yoshdagi yoshlar biroz ko‘proq, 25-34 yoshdagilar esa taxminan bir yarim soat vaqt sarflashadi. 55 yoshdan keyin bu ko‘rsatkichlar keskin oshadi: 55–64 yoshdagilar uchun deyarli besh soat va 65 yoshdan oshganlar uchun olti soatu qirq daqiqa. Ba’zilar uchun bu doimiy kundalik marosim, boshqalar uchun esa vaqt o‘tkazishning vaqti-vaqti bilan amalga oshiriladigan usuli.
Qizig‘i shundaki, tomosha qilish odatlarining o‘zi siyosat hukmronlik qiladi degan umumiy fikrni rad etadi. Teleseriallar 29 foizni, ko‘ngilochar dasturlar 19 foizni, yangiliklar 13 foizni, filmlar 12 foizni va ijtimoiy-siyosiy janrlar 10 foizni tashkil qiladi.
Shu bilan birga, yana bir bozor o‘sib bormoqda. Joriy yilning uchinchi choragida Kinematografiya instituti (ICMR) tomonidan so‘ralgan 16–55 yoshdagi shahar aholisining 53 foizi bepul va sinov variantlarini o‘z ichiga olgan onlayn kinoteatr obunalaridan foydalangan. 43 foizi uchun pullik kirish imkoniyati mavjud edi. Tadqiqot 7200 kishini qamrab oldi; natijalarni barcha ruslar uchun hech qanday shubhasiz umumlashtirib bo‘lmaydi. Telecom Dailyma’lumotlariga ko‘ra, yilning birinchi yarmida video xizmatlardan olinadigan daromad 99,5 milliard rublga yetdi - bu 2025-yilning shu davriga nisbatan 31 foizga ko‘p. An’anaviy teleradioyeshittirish kompaniyalari ham ilovalarga kengayib, o‘z loyihalarini raqamli platformalarga joylashtirmoqdalar. Kanal nomi asta-sekin oddiy masofadan boshqarish pulti bilan tomosha qilinayotganiga kafolat bermaydi.
Keyingi o‘rinda reklama. AKAR Rossiya raqamli televidenie bozorini 2025-yilda 8,9 milliard rublga baholadi va 2026-yil uchun 13,3 milliard dollar prognoz qilmoqda. Bu raqamli muhitda maqsadli reklamaga ishora qiladi. Tijorat modeli tomoshabinning sayohatini kuzatib boradi: brendlar ekran oldida kim turganini va qaysi kontent ularning e’tiborini tortayotganini tushunishlari muhimdir.

O‘n yildan keyin nima qoladi?

Jonli efirlar istisno bo‘lib qolmoqda va bu juda muhim. Sport finallari, yirik ommaviy tadbirlar va bayram konsertlari birgalikda vaqt o‘tkazish hissini yaratadi. Ehtimol, bu avvalgi davrning eng qimmatli merosi bo‘lib chiqadi: turli odamlarni bitta tadbir atrofida to‘plash qobiliyati.
Qurilmaning o‘zi, hozirgi tendensiyalarga ko‘ra, yo‘q bo‘lib ketishidan hali yiroq. Eski aytilmagan kelishuv zaiflashmoqda: tahririyat vaqtni belgilaydi, auditoriya unga moslashadi. Masofadan boshqarish pulti divanda qoladi. Yakuniy qarorlar tobora ko‘proq ekranning bu tomonida qabul qilinmoqda. Tomoshabinlar nimani va qachon tomosha qilishni o‘zlari tanlamoqda.
Yangiliklar lentasi
0