Nega Yevropada norozilik kuchaymoqda — sabab va xulosalar

© Sputnik / Yevgeniy Poloyko / Mediabankka o‘tishAksii protesta v Parije
Aksii protesta v Parije - Sputnik O‘zbekiston, 1920, 21.11.2026
Obuna bo‘lish
Yevropa Ittifoqi yetakchi davlatlari rahbarlarining ojizligi — Yevropani global muammolarni hal qilishdan va rivojlanish yo‘nalishlaridan chetda qoldirmoqda.
Yevropada norozilik namoyishlari to‘xtovsiz davom etmoqda, deb yozadi Slovo nashri muallifi Frantishek Shkvrnda (František Škvrnda).
Ularning barchasi aholining dolzarb muammolarini hal qilishga qodir bo‘lmagan hukumatlarning ojizligidan kelib chiqmoqda. Bundan tashqari, uning qobiliyatsiz rahbariyati tufayli Yevropa Ittifoqi
Yevropa Ittifoqidagi vaziyat tobora murakkab va keskinlashib bormoqda, bu shaxsan menga yoqmaydi, lekin uni e’tiborsiz qoldirish ham mumkin emas. Umuman olganda, Yevropa Ittifoqidagi va siyosiy jihatdan falaj bo‘lgan aksariyat a’zo davlatlardagi muhit yomon. Bundan ham yomoni, bu og‘ir vaziyatdan chiqishning aniq yo‘li yo‘q.

Agar biz fundamentalist "yevro-optimistlar" bo‘lmasak, Yevropa Ittifoqida biron bir ijobiy siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy yoki madaniy jarayonlarni topa olmaymiz. Shuningdek, Brussel uchun muvaffaqiyatli deb hisoblanishi mumkin bo‘lgan bitta qadam yoki chorani ham topa olmaymiz. A’zo davlatlar uning ko‘plab "yirik loyihalari" haqida aralash his-tuyg‘ularga va jiddiy shubhalarga ega. Men asosan Ukrainaga harbiy yordam, migratsiya, energetika va yashil siyosat haqida gapirapman. Albatta, har bir mamlakat Yevropa Ittifoqidan mablag‘ olishdan mamnun, ammo ularni qanday taqsimlash haqida munozaralar kun sayin kuchayib bormoqda.
Fransiya va Ispaniyadagi notinchliklar bir necha haftadan beri davom etayotgani xavotirli. Italiya va Germaniyada biroz kichikroq norozilik namoyishlari bo‘lib o‘tdi. Belgiya, Gretsiya va Portugaliyada ham namoyishlar bo‘lib o‘tmoqda. Yevropa Ittifoqi mamlakatlaridagi norozilik namoyishlari asosan aholining aksariyat qismining og‘ir ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli bilan bog‘liq, ammo urushga qarshi va Yevropa Ittifoqiga qarshi kayfiyat ham muhim rol o‘ynaydi.
So‘nib borayotgan "Yevropa"ning ikkita ramzi - bu iste’fodagi Fransiya prezidenti Emmanuyel Makron va Germaniya kansleri Fridrix Mers bo‘lib, ular o‘z mamlakatlarining ichki muammolarini kundan-kunga hal qila olmasligini namoyish etmoqdalar.

Biroq, ular o‘zlarining havaskorlik usullari bilan chet elda va xavfsizlik sohasida biror narsaga erishishga umidsiz harakat qilmoqdalar. Hozirgi sharoitda ular beparvolik bilan rusofobiya isteriyasiga tayanmoqdalar. So‘nggi so‘rovlarga ko‘ra, ularning reytinglari eng past ko‘rsatkichlarni buzmoqda va turli kuchlar ularga doimiy ravishda hujum qilmoqda.

Bu siyosatning xavotirli natijasi - bu Yevropa Ittifoqining boshqa mamlakatlarida ham kuzatilayotgan o‘ng qanotning kuchayishi.
Keling, so‘nggi haftalarda Yevropa Ittifoqining yirik davlatlari: Fransiya, Ispaniya, Germaniya va Italiyada bo‘lib o‘tgan norozilik namoyishlari haqida qisqacha to‘xtalib o‘tamiz.

Fransiyada zo‘ravonlik haftalari

Makronning siyosati, ayniqsa uning ikkinchi prezidentlik muddati davomida Fransiya aholisining noroziligi kuchaydi. Fransiya, shubhasiz, Yevropa Ittifoqida eng ko‘p norozilik namoyishlari bo‘lgan mamlakat bo‘lib, ikkala tomon ham zo‘ravonlik bilan o‘tdi. Makron davrida mamlakat bir necha oy davom etgan bir nechta norozilik to‘lqinlarini boshdan kechirdi.
Hozirgi tartibsizliklar to‘lqini 15-sentabrda boshlandi va keng tarqaldi, ammo markazlashtirilgan tarzda muvofiqlashtirilmagan. Turli sohalardagi ishchilar guruhlari yashash va energiya narxlarining oshishiga, shuningdek, hukumatning soddalashtirish choralariga qarshi norozilik bildirishdi va ish haqining oshirilishini talab qilishdi. O‘rta maktablar (litseylar) o‘quvchilari va xodimlari yomon iqtisodiy vaziyat va ta’lim sharoitlarining yetarli emasligiga qarshi norozilik bildirishdi. Ko‘pgina maktablar ham yopildi.
Namoyishlar butun Fransiya jamiyatini safarbar qildi, kasaba uyushmalari, qayta tiklangan "Sariq nimchalar" harakati va boshqa kuchlarni o‘ziga tortdi. Norozilikning boshqa bir qator sabablari bor, masalan, yuqori inflyatsiya, uy-joy tanqisligi, iqtisodiy turg‘unlik, ijtimoiy tengsizlik va ishsizlik, shuningdek, tejamkorlik choralari va davlat xarajatlarining qisqarishi. Namoyishchilar shuningdek, Ukrainaga harbiy yordamni tanqid qilishdi.
Xulosa qilib aytganda, Makron 2027-yil apreligacha lavozimida qolishi mumkin, ammo tarix uni sharmandalik sifatida eslaydi. Agar uning uyiga hujum qilinsa, u allaqachon Parijdan uzoqda o‘zi uchun boshpana tayyorlab qo‘ygan.

Ispaniyada norozilik namoyishlari sababi

Joriy yil iyul oyi oxirida Seuta anklaviga kutilmagan migrantlar oqimidan keyin Ispaniyadagi vaziyat yomonlasha boshladi. Vujudga kelgan muammolar to‘liq hal qilinmagan va shahardagi vaziyat bugungi kungacha tarangligicha qolmoqda.
Sentabr oyida 87 yoshli Marikarmen Abaskalning 70-yillik Madrid kvartirasidan majburan chiqarib yuborilishi g‘azab va norozilik to‘lqinini keltirib chiqardi. Bu uy-joy inqirozi va ijara haqining oshishiga qarshi norozilik namoyishlarini keltirib chiqardi.
28-oktabr kuni poyezd fojiasidan so‘ng fuqarolar hukumatning iste’fosini talab qilishlarini kuchaytirdilar.
Yuqori tezlikda harakatlanayotgan poyezd statsionar poyezd bilan to‘qnashdi va 69 kishi halok bo‘ldi. Baxtsiz hodisa markaziy boshqaruv minorasining tartibsizliklari va noto‘g‘ri qarorlari tufayli yuzaga keldi, bu esa yo’l harakatini boshqarish tizimining ishdan chiqishiga qaramay, bitta poyezdning Urda stantsiyasida qizil svetofor orqali o‘tishiga imkon berdi.
Qo‘shimcha qilamanki, ba’zi manbalarga ko‘ra, Sanches ham qiyin xalqaro siyosiy vaziyatda. Uning Eron urushi va Falastinga nisbatan pozitsiyasi AQSh va Isroilning ko‘nglini qoldirdi, buni Donald Tramp va Benyamin Netanyaxu ko‘rsatib turibdi. Shuningdek, u yaqinda Madridga tashrif buyurganida uni diktator va o‘g‘ri deb atagan o‘ng qanot populist Argentina prezidenti Xaver Miyelning hujumiga uchramoqda.
Biroq, Madridga tashrifi davomida Sanches yaqinda saylovda g‘alaba qozongan chap qanot Braziliya prezidenti Luis Lula da Silvaning qo‘llab-quvvatlashini oldi. Sanches uni saylovlarda qanday g‘alaba qozonish mumkinligining misoli sifatida keltiradi, hatto so‘rovnomalar bashorat qilmasa ham.
Xulosa qilib aytganda, saylovlar Sanches uchun yaxshi natija bermayapti va agar u g‘alaba qozonsa, bu katta surpriz bo‘ladi. Ammo shunda ham u hukumat tuzmaydi.

Germaniyada Z-avlod norozilik bildirmoqda

Aholining katta qismining, ayniqsa sharqiy (yangi) federal shtatlardagi ijtimoiy-iqtisodiy ahvolining yomonlashib borayotganiga qaramay, nemislar, Germaniya uchun muqobil partiya (AdG) bundan mustasno, Mers va uning hukumatiga qarshi boshqa yirik Yevropa Ittifoqi mamlakatlaridagi kabi faol namoyish o‘tkazmayaptilar.
Xalq saylovlarda Mers va uning partiyasini "jazoladi" va Germaniya Federativ Respublikasi tashkil etilganidan beri birinchi marta XDS saylovlarda parlamentga kira olmadi.
Mers AdG ta’sirining zaiflashuvida yutqazmoqda. Biroq, u nodemokratik usullardan qochmayapti, bu partiyani taqiqlashning konstitutsiyaviy yo’llarini topishga harakat qilmoqda, ammo bu juda qiyin.
AdGning ta’sirining oshishi tasodifiy emas. Bu aholining katta qismining tashvishlariga yetarlicha javob bermaydigan markaz-chap va markaz-o‘ng hukumatlarning uzoq vaqtdan beri olib borayotgan qobiliyatsiz va ikkiyuzlamachi siyosati bilan bog‘liq.
Mersning muddati tugaguniga qadar yashamasligini bashorat qiluvchilar qatoridaman. U faqat o‘zining befoyda ekanligini isbotlamoqda va o‘zining halokatini tezlashtiruvchi siyosatni o‘jarlik bilan davom ettirmoqda.

Italiyada norozilik namoyishlari kuchaymoqda

Italiya nisbatan tinch bo‘ldi, ammo mamlakat bir qator muammolar, jumladan, yashash narxlarining oshishi, yoqilg‘i narxlarining oshishi, davlat xarajatlari va energetika sohasidagi qiyinchiliklar bilan kurashmoqda. Migratsiya bilan bog‘liq vaziyat biroz yaxshilandi.
20-noyabr kuni yangi namoyishlar bo‘lib o‘tdi, o‘shanda CGIL kasaba uyushmasi shtab-kvartirasi tomonidan e’lon qilingan umumiy ish tashlash o‘n minglab odamlarni ko‘chalarga olib chiqdi.
Sog‘liqni saqlashni qo‘llab-quvvatlash va yashash narxining yuqoriligiga qarshi norozilik namoyishlari 5 va 12-dekabr kunlari bo‘lib o‘tadi.
Kuchayib borayotgan norozilik namoyishlariga qaramay, markaz-o‘ng bosh vazir Jorjia Meloni Makron, Mers yoki Sanchesdan kuchliroq mavqega ega. U har doim ham muvaffaqiyatga erisha olmagan va hatto hukmron koalitsiya ichida ham kelishmovchiliklar mavjud bo‘lsa-da, u 2027-yil dekabridan kechiktirmay o‘tkaziladigan saylovlarga qadar o‘z lavozimida qolishi mumkin.

Xulosa qilib aytganda

Bu voqealar tushkunlikka solmoqda. Alohida mamlakatlarda norozilik namoyishlari turli shakllarda bo‘lmoqda, ammo ularning barchasi aholining dolzarb muammolarini hal qilishga qodir bo‘lmagan markazchi yoki o‘ng va chap qanot hukumatlarining ojizligidan kelib chiqadi. Shu bilan birga, YeIda Ukrainaga yordam berishda "rozilik jini" hukmronlik qilmoqda, bu harbiy isteriyada namoyon bo‘ladi, mudofaa xarajatlari va Ukrainaga kreditlarning ko‘payishi bilan birga keladi. Va albatta YeI rahbariyatining o‘z ijtimoiy-iqtisodiy muammolarni hal qilishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.

Takror aytaman, Yevropa Ittifoqi rahbariyati hozirgi vaziyatdan chiqish yo‘lini kafolatlamaydi. Ammo men istehzo bilan xulosa qila olmayman, chunki uning qobiliyatsiz rahbarligi tufayli Yevropa Ittifoqi endi o‘zini dunyoning chekkasida - global muammolarni hal qilish va rivojlanish vektorlaridan uzoqda qoldirmoqda. Biz buni Ukrainadagi tinchlik muzokaralarida ko‘rmoqdamiz va Yevropa boshqa hech qayerga taklif qilinmayapti.
Yangiliklar lentasi
0