Registonning uch madrasasi nimalar haqida so‘zlaydi — fotoreportaj
Registonning uch madrasasi nimalar haqida so‘zlaydi — fotoreportaj
Sputnik O‘zbekiston
Samarqanddagi Registon ansamblining uch madrasasi qanday sirlarni saqlaydi? Sherdordagi sherlar tasviri, Ulug‘bek madrasasidagi ta’lim va Tillakori nomining kelib chiqishi haqida gid-ekskursovod Asliddin Safarov hikoya qildi.
TOShKENT, 5 noya — Sputnik, Bahrom Hatamov. Registon bo‘ylab sayr davomida feruza gumbazlar, koshinkor peshtoqlar va Tillakorining zarhal bezaklari butun jozibasi bilan namoyon bo‘ladi. Kunduzi maydon sayyohlar bilan gavjum bo‘lsa, kechqurun chiroqlar madrasalarning me’moriy qiyofasini ajratib ko‘rsatadi. Ansamblning tanish manzarasi ortida Samarqandning ta’lim, savdo va ma’naviy hayot tarixi mujassam. Asliddin Safarov Sputnik O‘zbekiston muxbiriga uch madrasaning tarixi haqida so‘zlab berdi.Uch madrasa turli davrlarda bunyod etilgan. Dastlab 1417–1420 yillarda Ulug‘bek madrasasi qurilgan. Oradan qariyb ikki asr o‘tib, Samarqand hokimi Yalangto‘sh Bahodirning farmoni bilan Sherdor va Tillaqori qad rostlagan. Shu tariqa maydonning bugungi me’moriy ko‘rinishi shakllangan.Ulug‘bek madrasasi haqida so‘zlar ekan, Safarov uning "madrasai oliya" — o‘z davrining oliy ta’lim maskani maqomiga e’tibor qaratadi. Mahobatli peshtoq ortida mudarrislar dars bergan, talabalar ilm olgan. Hujralar esa yashash va darslarga tayyorlanish uchun xizmat qilgan.Uning aytishicha, o‘qish bepul bo‘lgan, talabalarga stipendiya berilgan, bitiruvchilar esa shahodatnoma olgan. Bu tafsilotlar Registonni o‘z qoidalari va kundalik tartibiga ega ta’lim markazi sifatida tasavvur qilishga yordam beradi.Madrasa ro‘parasida 1619–1636 yillarda qurilgan Sherdor joylashgan. Uning eng taniqli bezagi — peshtoqdagi ohularni quvlayotgan sherlar va quyosh tasviri. Ekskursovod ushbu kompozitsiyaning ilmga intilish bilan bog‘liq talqinlaridan birini keltiradi.Gid quyosh timsolini ilm-fan va ma’rifat rivoji uchun zarur bo‘lgan tinchlik bilan bog‘laydi. Bu talqinda bezaklar binoning vazifasini — odamlar ilm olish uchun keladigan maskan ekanini eslatadi.Avvalgi karvonsaroy o‘rnida 1646–1660 yillarda bunyod etilgan Tillakori ansamblga tugallik baxsh etgan. Uning uzun peshfasadi ortida ichki hovli joylashgan. Masjidning zarhal bezaklari esa interyerga alohida ko‘rk bag‘ishlaydi.Gid binoning yana bir jihatini qayd etadi: bosh fasad bo‘ylab hujralar ikki qavatli, hovlining qolgan uch tomonida esa bir qavatli qilib qurilgan. Bu yechim maydondagi inshootlarni yagona me’moriy kompozitsiyaga birlashtirishga yordam bergan. Safarov madrasalardagi bitiklarga ham alohida e’tibor qaratadi: ularda uch obida tarixini bog‘lab turuvchi g‘oya — ilmning qadri ifodalangan.
Nega Sherdorda sherlar tasvirlangan, Ulug‘bek madrasasida qanday bilimlar berilgan va Tillakori nomi qayerdan kelib chiqqan — bu haqda Registonning gid-ekskursovodi Asliddin Safarov so‘zlab berdi
TOShKENT, 5 noya — Sputnik, Bahrom Hatamov. Registon bo‘ylab sayr davomida feruza gumbazlar, koshinkor peshtoqlar va Tillakorining zarhal bezaklari butun jozibasi bilan namoyon bo‘ladi. Kunduzi maydon sayyohlar bilan gavjum bo‘lsa, kechqurun chiroqlar madrasalarning me’moriy qiyofasini ajratib ko‘rsatadi. Ansamblning tanish manzarasi ortida Samarqandning ta’lim, savdo va ma’naviy hayot tarixi mujassam. Asliddin Safarov Sputnik O‘zbekiston muxbiriga uch madrasaning tarixi haqida so‘zlab berdi.
Uch madrasa turli davrlarda bunyod etilgan. Dastlab 1417–1420 yillarda Ulug‘bek madrasasi qurilgan. Oradan qariyb ikki asr o‘tib, Samarqand hokimi Yalangto‘sh Bahodirning farmoni bilan Sherdor va Tillaqori qad rostlagan. Shu tariqa maydonning bugungi me’moriy ko‘rinishi shakllangan.
Ulug‘bek madrasasi haqida so‘zlar ekan, Safarov uning "madrasai oliya" — o‘z davrining oliy ta’lim maskani maqomiga e’tibor qaratadi. Mahobatli peshtoq ortida mudarrislar dars bergan, talabalar ilm olgan. Hujralar esa yashash va darslarga tayyorlanish uchun xizmat qilgan.
"Bu madrasaning o‘ziga xos jihati shundaki, bu yerda nafaqat diniy, balki dunyoviy bilimlardan ham ta’lim berilgan", — deydi Asliddin Safarov.
Uning aytishicha, o‘qish bepul bo‘lgan, talabalarga stipendiya berilgan, bitiruvchilar esa shahodatnoma olgan. Bu tafsilotlar Registonni o‘z qoidalari va kundalik tartibiga ega ta’lim markazi sifatida tasavvur qilishga yordam beradi.
Madrasa ro‘parasida 1619–1636 yillarda qurilgan Sherdor joylashgan. Uning eng taniqli bezagi — peshtoqdagi ohularni quvlayotgan sherlar va quyosh tasviri. Ekskursovod ushbu kompozitsiyaning ilmga intilish bilan bog‘liq talqinlaridan birini keltiradi.
"Go‘yoki talabani sherga, uning oldidagi ohuni esa bilimga qiyoslashgan", — izohlaydi Asliddin Safarov.
Gid quyosh timsolini ilm-fan va ma’rifat rivoji uchun zarur bo‘lgan tinchlik bilan bog‘laydi. Bu talqinda bezaklar binoning vazifasini — odamlar ilm olish uchun keladigan maskan ekanini eslatadi.
Avvalgi karvonsaroy o‘rnida 1646–1660 yillarda bunyod etilgan Tillakori ansamblga tugallik baxsh etgan. Uning uzun peshfasadi ortida ichki hovli joylashgan. Masjidning zarhal bezaklari esa interyerga alohida ko‘rk bag‘ishlaydi.
"Bu bino o‘z davrida jome masjidi vazifasini bajargan. Ichki qismi tilla bilan bezatilgani uchun mahalliy aholi orasida Tillakori nomi bilan mashhur bo‘lgan", — deydi Asliddin Safarov.
Gid binoning yana bir jihatini qayd etadi: bosh fasad bo‘ylab hujralar ikki qavatli, hovlining qolgan uch tomonida esa bir qavatli qilib qurilgan. Bu yechim maydondagi inshootlarni yagona me’moriy kompozitsiyaga birlashtirishga yordam bergan. Safarov madrasalardagi bitiklarga ham alohida e’tibor qaratadi: ularda uch obida tarixini bog‘lab turuvchi g‘oya — ilmning qadri ifodalangan.
