Oila tarixini qanday tiklash mumkin: mutaxassis bilan suhbat
10:51 21.10.2026 (yangilandi: 12:10 21.10.2026)
© Sputnik
Obuna bo‘lish
Eksklyuziv
Bir oilaning tarixi bir necha mamlakat va davr bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Ajdodlarni izlash, arxiv hujjatlarini topish va urushda bedarak yo‘qolgan yaqinlar taqdirini aniqlashni nimadan boshlash kerak?
Har bir oilaning o‘z tarixi bor. Vaqt o‘tishi bilan bu tarixning ayrim sahifalari unutiladi, ba’zi voqealar faqat xotiralarda, eng yaxshi holatda esa xatlar, hujjatlar va fotosuratlarda saqlanib qoladi. Bugun ana shu tarixni qayta tiklash mumkinmi? Ajdodlar haqidagi ma’lumotlarni qayerdan va qanday izlash kerak? Bu savollarga mutaxassis Sputnik bilan suhbatda javob berdi
O‘zbekistonda yashovchi ko‘plab oilalarning tarixi Rossiya bilan umumiy o‘tmishning turli davrlari bilan chambarchas bog‘liq.
Kimningdir ajdodlari sovet yillarida ishlash uchun boshqa hududlarga ko‘chib borgan yoki O‘zbekistonga kelib qolgan bo‘lsa, boshqalarining taqdiri Ikkinchi jahon urushi davrida Markaziy Osiyo bilan bog‘langan. Ayrim oilalar tarixi esa Rossiya imperiyasi davriga borib taqaladi.
Qolaversa, oila tarixiga oid hujjatlar faqat ajdodlar yashagan hududda emas, boshqa mamlakatlar arxivlarida ham saqlangan bo‘lishi mumkin. Shu bois Rossiya arxivlaridan ma’lumot izlash O‘zbekistondagi ayrim oilalar uchun ham ahamiyatli.
Sputnik muxbiri ajdodlar tarixini o‘rganish bo‘yicha shaxsiy tajribasiga ega mutaxassis bilan suhbatlashdi.
Vladimir Pinayev — P. Lumumba nomidagi Rossiya xalqlar do‘stligi universiteti (RXDU) Ekologiya instituti dotsenti, Rossiya Tabiiy resurslar va ekologiya vazirligi huzuridagi an’anaviy ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni saqlash bo‘yicha ishchi guruh rahbari, "Avlod ekologiyasi" kasbiy-talabalar birlashmasi kuratori.
U O‘zbekistonda turib Rossiya arxivlaridan ajdodlari va qarindoshlari haqida ma’lumot izlayotganlar uchun bosqichma-bosqich qanday harakat qilish kerakligini tushuntirdi.
Suhbat davomida mutaxassis quyidagi savollarga javob berdi va amaliy tavsiyalari bilan o‘rtoqlashdi:
Ma’lumot juda kam bo‘lsa, qidiruvni nimadan boshlash kerak? Boshqa mamlakatda, masalan, O‘zbekistonda turib Rossiyaning fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish (FHDYo) organlari, ko‘p funksiyali markazlari (MFS) va arxivlari bilan qanday ishlash, so‘rovlarni qanday yuborish mumkin?
Inqilobdan oldingi davrga oid ma’lumotlarni qayerdan izlash kerak? Metrik kitoblar, cherkov qaydnomalari va boshqa tarixiy hujjatlar yordamida ajdodlarning tug‘ilgan sanasi, nikohi hamda qarindoshlik rishtalarini qanday aniqlash mumkin?
Oilaning harbiy tarixini qanday tiklash mumkin? Elektron arxivlar va maxsus ma’lumotlar bazalaridan qanday foydalanish, minglab familiyadoshlar orasidan aynan kerakli insonni qaysi ma’lumotlar orqali ajratib olish mumkin?
Agar urushda qatnashgan qarindosh bedarak yo‘qolgan yoki uning ismi yodgorlikka kiritilmagan bo‘lsa, nima qilish kerak? Zarur hujjatlarni qanday to‘plash, mahalliy harbiy komissariatga rasmiy so‘rov yuborish va jangchining ismini xotira lavhasida abadiylashtirish uchun qanday harakat qilish lozim?
Bundan tashqari, Vladimir Pinayev RXDU va o‘zbekistonlik ko‘ngillilar hamkorligida "Ulug‘ Vatan urushi qahramonlari" elektron to‘plamini yaratish bo‘yicha qo‘shma loyihani yo‘lga qo‘yish imkoniyatini ko‘rib chiqishni taklif qildi.
Ajdodlaringiz haqidagi izlanishlarni nimadan boshlash, qaysi arxivlarga murojaat qilish va qanday hujjatlar oilangiz tarixining unutilgan sahifalarini ochib berishi mumkinligi haqida videosuhbatimizda batafsil bilib oling.
