"Urush bolalari": Toshkentda Anvar Mamadjonovning ko‘rgazmasi ochildi
© Sputnik
Obuna bo‘lish
Ushbu ta’sirli ko‘rgazma urushdan omon qolgan bolalarning hikoyalarini hikoya qiladi va 28-iyungacha namoyish etiladi.
TOShKENT, 20-iyun — Sputnik. Toshkent Fotosuratlar uyida O‘zbekiston xalq rassomi Anvar Mamajonovning "Urush bolalari" nomli shaxsiy grafik asarlar ko‘rgazmasi ochildi.
Bu "Eslash vasiyat qilingan!" seriyasidan beshinchi ko‘rgazma. U Ulug‘ Vatan urushi dahshatlarini va o‘sha fojianing takrorlanishining oldini olish uchun fashizmni abadiy yo‘q qilish zarurligini eslatadi.
Ulug‘ Vatan urushi boshlanishiga bag‘ishlangan ko‘rgazma O‘zbekiston Badiiy akademiyasi va Badiiy ko‘rgazmalar direksiyasi tomonidan Rossiya Federatsiyasining O‘zbekiston Respublikasidagi elchixonasi tashabbusi bilan tashkil etilmoqda.
Ochilish marosimida so‘zga chiqqan Rossiyaning O‘zbekistondagi elchisi Aleksey Yerxov 1941-yil 22-iyun bizning umumiy tariximizdagi eng fojiali sanalardan biri ekanligini ta’kidladi.
Bu kun frontda halok bo‘lganlar, natsistlar asirligida qiynoqqa solingan va orqa ortida ochlik va mahrumlikdan vafot etganlar xotirasiga bag‘ishlangan. "Bugungi kunda O‘zbekistonning eng yaxshi grafik rassomi Anvar Mamajonovning beqiyos iste’dodi tufayli biz o‘sha dahshatli urushning eng himoyasiz guvohlari bo‘lgan bolalar boshdan kechirgan nihoyatda og‘riqni his qila olamiz. O‘sha avlod bolalari duch kelgan dahshatlar va qiyinchiliklar bu asarlarda aks ettirilgan bo‘lib, ular hech kimni befarq qoldirolmaydi", dedi u.
Badiiy akademiya raisi va O‘zbekiston xalq rassomi Akmal Nur urushga hech kim befarq emasligini ta’kidladi.
"Men o‘zim urush qatnashchisining, faxriyning o‘g‘liman. Bu o‘zgacha urush edi. Biz ko‘plarini yo‘qotdik, lekin barchamiz birga turdik va buning natijasida dushmanni mag‘lub eta oldik", dedi u.
Uning fikrlarini Badiiy ko‘rgazmalar direksiyasining ilmiy ishlar bo‘yicha direktor o‘rinbosari va san’atshunos Lyudmila Kodzayeva davom ettirdi. Uning ta’kidlashicha, urushni boshidan kechirgan va o‘z xotiralarini asarlarida aks ettirgan faxriylardan deyarli hech biri qolmagan.
"Avlodlar almashadi va biz Ulug‘ Vatan urushi bilan bog‘liq har bir sanani o‘z asarlarimiz va kolleksiyalarimiz bilan eslashga harakat qilamiz. Va ehtimol, muzey xodimlarining vazifasi shu — nafaqat mamlakatimiz, O‘zbekistonni, balki bir vaqtlar qudratli bo‘lgan butun Sovet Ittifoqini bog‘lagan barcha muhim voqealarni eslab qolish, bizga bu fojiali voqealarga dosh berishga yordam bergan buyuk birodarlikni eslatish", dedi u.
Sputnik bilan suhbatda rassom loyiha uchun asarlar yaratish oson emasligini ta’kidladi. U arxivlarni ko‘rib chiqdi va halok bo‘lgan bolalar, asirlik va konwlagerlardan omon qolganlar, ocharchilik va yaqinlarining o‘limi haqida ma’lumot to‘pladi. U o‘rgangan barcha materiallar hissiy jihatdan qiyin edi.
"Bu juda qiyin. Men yarim soat chiday oldim. Keyin men uzoqlashdim, chunki bu qiyin. Agar inson ta’sirchan bo‘lsa, u o‘zi unga "kiradi"; ular hamma narsani eshitishadi: hidlar, qichqiriqlar, ovozlar", dedi u. Urush mavzusi Mamadjonovning qalbiga yaqin: otasi butun urush davomida xizmat qilgan va tinchlik davrida o‘t o‘chiruvchi bo‘lib ishlagan. U farzandlariga urush haqida ko‘p gapirmagan.
"Men unga savol bera boshlaganimda, u jim bo‘lib qolardi. Uning nigohidan, ko‘zlaridan hamma narsani bilish mumkin edi", deydi rassom.
Anvar Mamajonov o‘z asarida urush mavzulariga murojaat qilib, keksa avlodning xotiralarini shaxsiy idrok va oilaviy hikoyalar prizmasi orqali yetkazgan birinchi marta emas.
