https://oz.sputniknews.uz/20260215/afghanistan-ussr-qoshinlar-chiqish-55712946.html
15 fevral 1989: Afg‘onistondan SSSR qo‘shinlari chiqishi, 15 ming yo‘qotish va siyosiy o‘yinlar
15 fevral 1989: Afg‘onistondan SSSR qo‘shinlari chiqishi, 15 ming yo‘qotish va siyosiy o‘yinlar
Sputnik O‘zbekiston
1989 yil 15-fevralda sovet qo‘shinlari Afg‘onistonni tark etdi. Qo‘shinlarni olib chiqish 1988-yilgi Jeneva kelishuvlari asosida amalga oshirildi. Afg‘on urushida SSSR 15 051 nafar harbiyni yo‘qotgan.
2026-02-15T10:47+0500
2026-02-15T10:47+0500
2026-02-15T10:49+0500
dunyoda
tarix
urush
aqsh
pokiston
https://cdn1.img.sputniknews.uz/img/07e7/02/0f/32265320_0:0:3063:1723_1920x0_80_0_0_b5d91b09d96965c412977e994acfea57.jpg
TOShKENT, 15 fev — Sputnik. 1989-yil 15-fevralda sovet qo‘shinlarining so‘nggi kolonnasi “Do‘stlik” ko‘prigi orqali Afg‘oniston bilan chegarani kesib o‘tdi. Shu tariqa 1979-yil dekabr oyidan buyon mamlakatda bo‘lgan cheklangan sovet kontingenti Afg‘onistonni tark etdi.U 1989-yil 15-fevralda Afg‘onistondan sovet qo‘shinlarining so‘nggi kolonnasini yakunlab, “Do‘stlik” ko‘prigi orqali chegarani kesib o‘tgan edi.Qo‘shinlar 1988-yilgi Jeneva kelishuvlari asosida Afg‘onistonni tark etdi. Rasmiy ravishda bu Afg‘oniston hukumati Muhammad Najibullo va Vashingtondan nazorat qilinadigan Pokiston o‘rtasidagi shartnoma edi.Najibullo sovet kontingentini qolishga ko‘ndirishga urindi. SSSR tashqi ishlar vaziri Eduard Shevardnadze uni qo‘llab-quvvatladi. Shu bilan birga, mujohidlar avvalgidek hujumlarni davom ettirdi, amerikaliklar esa ularga qurol yetkazib berishda davom etdi.Amerika razvedkasining Afg‘onistondagi “Siklon” maxfiy operatsiyasi sovet askarlari mamlakatga kiritilishidan oldin boshlangan va ular chiqib ketgandan keyin ham davom etgan.AQSh mujohidlarga eng yangi qurollar, jumladan “Stinger” zenit-raketa komplekslari va o‘q-dorilar yetkazib berdi. Muxolifat bilan amerikalik instruktorlar ishladi. Shu bilan birga, Vashington ommaviy ravishda o‘z ishtirokini rad etdi.Keyinchalik AQSh prezidentining milliy xavfsizlik bo‘yicha sobiq maslahatchisi Zbignev Bjezinskiy Afg‘onistonda amalga oshirilgan maxfiy operatsiyaning maqsadi va natijalariga izoh berib, uni Sovet Ittifoqiga qarshi strategik qadam sifatida baholagan.Bu fikrni MRBning sobiq direktori Robert Geyts ham o‘z xotiralarida tasdiqlagan.Qo‘shinlarni olib chiqish ikki bosqichda amalga oshirildi:— 1988-yil maydan avgustgacha SSSR 12 viloyatdan 50 mingdan ortiq harbiyni olib chiqdi;— 1988-yil dekabridan 40-armiya qismlarining yakuniy olib chiqilishi boshlandi.“Do‘stlik” ko‘prigi orqali Afg‘onistonni oxirgi bo‘lib uning qo‘mondoni general-leytenant Boris Gromov o‘g‘li bilan tark etdi. Ularni ko‘plab sovet va chet el jurnalistlari kutib oldi.Sovet qo‘shinlari olib chiqib ketilgandan so‘ng Afg‘oniston ichidagi kuchlar o‘rtasidagi kurash davom etdi. Najibullo hukumati uzoq yashamadi va 1992-yilda hokimiyat tepasiga mujohidlar keldi.Afg‘on mojarosi yillarida SSSRning rasmiy yo‘qotishlari 15 051 kishini tashkil etgan.
https://oz.sputniknews.uz/20260111/venesuela-voqealaridan-song-afgoniston-oz-armiyasini-kuchaytirishga-qaror-qildi-54738827.html
pokiston
Sputnik O‘zbekiston
info@sputniknews-uz.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Sputnik O‘zbekiston
info@sputniknews-uz.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Yangiliklar
uz_UZ
Sputnik O‘zbekiston
info@sputniknews-uz.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik O‘zbekiston
info@sputniknews-uz.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
sssr, afg‘oniston, 15-fevral 1989, do‘stlik ko‘prigi, boris gromov, muhammad najibullo, jeneva kelishuvlari 1988, zbignev bjezinskiy, robert geyts, siklon operatsiyasi, stinger, mujohidlar, 40-armiya, sovet qo‘shinlari, afg‘on urushi
sssr, afg‘oniston, 15-fevral 1989, do‘stlik ko‘prigi, boris gromov, muhammad najibullo, jeneva kelishuvlari 1988, zbignev bjezinskiy, robert geyts, siklon operatsiyasi, stinger, mujohidlar, 40-armiya, sovet qo‘shinlari, afg‘on urushi
15 fevral 1989: Afg‘onistondan SSSR qo‘shinlari chiqishi, 15 ming yo‘qotish va siyosiy o‘yinlar
10:47 15.02.2026 (yangilandi: 10:49 15.02.2026) 1989 yil 15-fevralda “Do‘stlik” ko‘prigi orqali sovet qo‘shinlarining so‘nggi kolonnasi Afg‘onistonni tark etdi. Shu tariqa to‘qqiz yillik harbiy ishtirok rasman yakunlandi.
TOShKENT, 15 fev — Sputnik. 1989 yil 15-fevralda sovet qo‘shinlarining so‘nggi kolonnasi “Do‘stlik” ko‘prigi orqali Afg‘oniston bilan chegarani kesib o‘tdi. Shu tariqa 1979-yil dekabr oyidan buyon mamlakatda bo‘lgan cheklangan sovet kontingenti Afg‘onistonni
tark etdi.
“Ortimda birorta ham sovet askari, ofitseri, praporshchigi yo‘q. To‘qqiz yillik turish shu bilan tugadi... Shu to‘qqiz yilni o‘tkazgan askarlarimizga haykal qo‘yish kerak”, — bu so‘zlarni general-leytenant Boris Gromov aytgan.
U 1989-yil 15-fevralda Afg‘onistondan sovet qo‘shinlarining so‘nggi kolonnasini yakunlab, “Do‘stlik” ko‘prigi orqali chegarani kesib o‘tgan edi.
Qo‘shinlar 1988-yilgi Jeneva kelishuvlari asosida Afg‘onistonni tark etdi. Rasmiy ravishda bu Afg‘oniston hukumati Muhammad Najibullo va Vashingtondan nazorat qilinadigan Pokiston o‘rtasidagi shartnoma edi.
Najibullo sovet kontingentini qolishga ko‘ndirishga urindi. SSSR tashqi ishlar vaziri Eduard Shevardnadze uni qo‘llab-quvvatladi. Shu bilan birga, mujohidlar avvalgidek hujumlarni davom ettirdi, amerikaliklar esa ularga qurol yetkazib berishda davom etdi.
Amerika razvedkasining Afg‘onistondagi “Siklon” maxfiy operatsiyasi sovet askarlari mamlakatga kiritilishidan oldin boshlangan va ular chiqib ketgandan keyin ham davom etgan.
AQSh mujohidlarga eng yangi qurollar, jumladan “Stinger” zenit-raketa komplekslari va o‘q-dorilar yetkazib berdi. Muxolifat bilan amerikalik instruktorlar ishladi. Shu bilan birga, Vashington ommaviy ravishda o‘z ishtirokini rad etdi.
Keyinchalik AQSh prezidentining milliy xavfsizlik bo‘yicha sobiq maslahatchisi Zbignev Bjezinskiy Afg‘onistonda amalga oshirilgan maxfiy operatsiyaning maqsadi va natijalariga izoh berib, uni Sovet Ittifoqiga qarshi strategik qadam sifatida baholagan.
“Maxfiy operatsiya ajoyib g‘oya edi. Uning natijasi Sovet Ittifoqini afg‘on tuzog‘iga ilintirish bo‘ldi”- degan Bjezinskiy.
Bu fikrni MRBning sobiq direktori Robert Geyts ham o‘z xotiralarida tasdiqlagan.
Qo‘shinlarni olib chiqish ikki bosqichda amalga oshirildi:
— 1988-yil maydan avgustgacha SSSR 12 viloyatdan 50 mingdan ortiq harbiyni olib chiqdi;
— 1988-yil dekabridan 40-armiya qismlarining yakuniy olib chiqilishi boshlandi.
“Do‘stlik” ko‘prigi orqali Afg‘onistonni oxirgi bo‘lib uning qo‘mondoni general-leytenant Boris Gromov o‘g‘li bilan tark etdi. Ularni ko‘plab sovet va chet el jurnalistlari kutib oldi.
Sovet qo‘shinlari olib chiqib ketilgandan so‘ng Afg‘oniston ichidagi kuchlar o‘rtasidagi kurash davom etdi. Najibullo hukumati uzoq yashamadi va 1992-yilda hokimiyat tepasiga mujohidlar keldi.
Afg‘on mojarosi yillarida SSSRning rasmiy yo‘qotishlari 15 051 kishini tashkil etgan.
