Vaqt gumbazlari ostida: Buxoroda besh asrdan beri yashab kelayotgan hammom
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Obuna bo‘lish
Eksklyuziv
Buxorodagi XVI asrga oid Bozori Kord hammomi besh asrdan beri sharqona an’analarni saqlab, sayyohlarni o‘ziga jalb qilib kelmoqda.
Buxoroning qadimiy qismidagi tor ko‘chalar, savdo gumbazlari va eski bozorlar orasida shaharning eng qiziq me’moriy yodgorliklaridan biri — Bozori Kord hammomi joylashgan.
Tashqaridan u oddiy ko‘rinadi: qadimiy g‘isht devorlar, past eshiklar va eski mahalla ustida ko‘tarilib turgan yarimsharsimon gumbazlar. Ammo yog‘och eshiklar ortida insonni bir necha asr orqaga qaytaruvchi muhit yashiringan.
Buxorodagi XVI asrga oid qadimiy Bozori Kord hammomi
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Hammom XVI asrda, Buxoro Buyuk ipak yo‘lining yirik shaharlaridan biri sifatida gullab-yashnagan davrda qurilgan. Inshootning katta qismi yer sathidan pastda barpo etilgan. Bu qishda issiqlikni, yozda esa salqinlikni saqlash imkonini bergan. Shu bois tashqaridan asosan kichik yorug‘lik teshiklari bor gumbazlar ko‘zga tashlanadi.
Buxorodagi XVI asrga oid qadimiy Bozori Kord hammomi
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Hammom ichida qadimiy g‘isht gumbazlar, marmar supalar va arkali yo‘laklar bilan tutashgan xonalar saqlanib qolgan. Gumbazlardagi aylana shaklidagi yorug‘lik teshiklaridan tushgan nur devorlarga yumshoq tarqalib, deyarli sirli muhit hosil qiladi.
“Hammom — qadimiy jamoat majmuasi. Bu yerda hammomchilik hunari an’analari saqlab qolingan. Ustalar bu kasbni o‘z ajdodlaridan o‘rgangan”, — deydi Sputnik O‘zbekiston muxbiriga hammom ma’muri Bobur Sattorov.
Uning aytishicha, buxorocha hammom an’analari asrlar davomida shakllangan va ustoz-shogird yo‘li orqali bugungacha yetib kelgan.
Buxorodagi XVI asrga oid qadimiy Bozori Kord hammomi
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Tarixan hammomlar Buxoro hayotida alohida o‘rin tutgan. Ular nafaqat yuvinish joyi, balki savdogarlar, sayyohlar va hunarmandlar uchrashadigan muhim jamoat maskani ham bo‘lgan. “Bozori Kord” nomi ham bir vaqtlar shu hudud yaqinida joylashgan pichoq bozori bilan bog‘liq.
Bugun Buxoroda bir necha tarixiy hammomlargina saqlanib qolgan. Bozori Kord ular orasida eng mashhurlaridan biri hisoblanadi. Asrlar o‘tganiga qaramay, hammom hali ham o‘zining dastlabki vazifasini bajarib kelmoqda.
Buxorodagi XVI asrga oid qadimiy Bozori Kord hammomi
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Bu yerda mehmonlarga an’anaviy muolajalar taklif etiladi: bug‘xonada qizdirish, maxsus ipak qopchalar bilan teri tozalash, sovunli massaj, piling, tabiiy aralashmalar bilan ishqalash va salqin xonalarda dam olish.
“Barcha muolajalar inson organizmini tiklashga qaratilgan. Mehmonlarga piling, sovunli va manual massaj qilinadi. Hammomdan keyin esa sovish va giyohli choy ichish uchun vaqt beriladi”, — deydi Bobur Sattorov.
Buxorodagi XVI asrga oid qadimiy Bozori Kord hammomi
© Sputnik / Baxrom Xatamov
To‘liq hammom marosimi ikki soatdan ortiq davom etadi. Bu vaqtda mehmon issiq xonalardan salqinroq dam olish joylariga o‘tib boradi. Ana shu ketma-ketlik asrlar davomida sharqona hammom madaniyatining muhim qismi bo‘lib kelgan.
Buxorodagi XVI asrga oid qadimiy Bozori Kord hammomi
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Bugun Bozori Kord hammomi nafaqat dam olish maskani, balki Buxoroning mashhur sayyohlik nuqtalaridan biriga aylangan. Ichkarida hammom tarixi aks etgan fotosuratlar, qadimiy buyumlar va sharqona interyer namunalarini ko‘rish mumkin.
Buxorodagi XVI asrga oid qadimiy Bozori Kord hammomi
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Fotosuratchilar uchun ham bu joy alohida ahamiyatga ega. Gumbazlar orqali tushadigan nur, qadimiy g‘ishtlar fakturasi, nam havo va arkalar geometriyasi noyob vizual muhit yaratadi. Bu yerda zamonaviylik deyarli sezilmaydi.
Buxorodagi XVI asrga oid qadimiy Bozori Kord hammomi
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Bozori Kord hammomi Markaziy Osiyoda o‘rta asrlar sharqona hammom an’analari muzey eksponati sifatida emas, balki qadimiy shahar hayotining tirik qismi sifatida saqlanib qolgan kam sonli maskanlardan biri bo‘lib qolmoqda.
