Nega xorijiy IT kompaniyalar O‘zbekistonga kelmoqda — Sherzod Shermatov
19:32 06.06.2026 (yangilandi: 22:34 06.06.2026)
© Sputnik / Grigoriy Sisoyev
/ Obuna bo‘lish
Eksklyuziv
Har oy 70dan ortiq xorijiy IT kompaniyalar O‘zbekistonda ro‘yxatdan o‘tmoqda, aloqa va IT sohasi eksporti bir milliard dollardan oshdi. Bir necha yil oldin buni tasavvur qilish qiyin edi.
TOShKENT, 6-iyun — Sputnik. Nega xorijiy IT kompaniyalar O‘zbekistonga kelmoqda? Sputnik muxbiri ushbu savol bilan O‘zbekiston Raqamli texnologiyalar vazir Sherzod Shermatovga murojaat qildi.
— Sherzod Xatamovich, assalomu alaykum, Sankt-Peterburgga xush kelibsiz! Biz uchun vaqt ajratganingiz uchun katta rahmat.
MDH Mintaqaviy aloqa hamdo‘stligi o‘zining 35-yilligini nishonlamoqda. Yig‘ilishda mamlakatlar orasida aloqani yaxshilashning barcha imkoniyatlari muhokama qilindi. Bunga rouming, sun’iy intellekt va ko‘plab yangi texnologiyalar kiradi. Iltimos, O‘zbekistonnomidan bizga yig‘ilishda qanday yangiliklarni eshitganingizni va qaysi kun tartibi siz uchun eng dolzarb bo‘lganini aytib bering.
Albatta, bu tashkilot juda muhim, chunki Aloqa sohasidagi Mintaqaviy Hamdo‘stlik barcha mamlakatlarimizni birlashtiradi. Chunki, tuzilishidan, mamlakatlarning rivojlanish yo‘nalishlaridan qat’i nazar, biz mamlakatlarimiz orasida aloqani ta’minlashimiz kerak.
Bu tashkilot MDHdagi eng qadimgi tashkilotlardan biridir. Va u BMTning eng qadimgi tashkilotlaridan biri - Xalqaro Telekommunikatsiya Ittifoqi ITUning muqobilidir. Chunki aloqa tarixan odamlarni birlashtirgan eng muhim sohadir.
Va shuning uchun bugun biz bugun ushbu tashkilotning yubileyini va uni yangi yo‘nalishlarda yanada rivojlantirishning ahamiyati va zarurligini nishonladik. Bular, allaqachon ta’kidlab o‘tilganidek, kosmik aloqa, sun’iy yo‘ldosh aloqasi va mamlakatlarimiz o‘rtasidagi sinergiya imkoniyatlarini o‘z ichiga olgan yangi aloqa sohalari.
Masalan, ba’zi davlatlarda ko‘proq tabiiy resurslar, boshqalarida esa ko‘proq inson resurslari mavjud. Agar biz birgalikda ishlasak, kompaniyalarimiz va odamlarimiz uchun ko‘proq ish o‘rinlari va eksportni kengaytirish imkoniyatlari paydo bo‘ladi.
Shuningdek, biz mintaqamizning Xalqaro elektraloqa ittifoqidagi ITU rolini kuchaytirish masalasini ham muhokama qildik, chunki birgalikda ITU doirasida mintaqaning manfaatlari hisobga olinishini ta’minlash uchun o‘z takliflarimizni ilgari surishimiz mumkin.
Biz mintaqamiz vakillari uchun ITUga nomzodlarni ko‘rsatdik. Bu juda muhim soha, chunki Dohada katta konferensiya bo‘lib o‘tadi va mintaqamiz vakillari boshqa mintaqalar vakillari bilan raqobatlashishlari kerak bo‘ladi. Shuning uchun bugungi yuzma-yuz uchrashuv aloqa ma’muriyatining barcha rahbarlari ushbu takliflar bilan tanishishlariga yordam berdi va kelajakda biz ularni birgalikda qo‘llab-quvvatlaymiz.
Bundan tashqari, biz ITU o‘quv qo‘mitalarida ham ishlamoqdamiz va faol ishtirok etmoqdamiz. O‘zbekistondan 30 dan ortiq vakillar allaqachon turli o‘quv guruhlari rais o‘rinbosarlari sifatida xizmat qilmoqda. Shuningdek, biz O‘zbekistonning bu sohadagi ishtirokini kengaytirishni rejalashtirmoqdamiz.
Xabaringiz bor, O‘zbekiston hozirda ushbu tashkilotga raislik qilmoqda va rais sifatida biz mamlakatlarimiz o‘rtasida do‘stona va mustahkam munosabatlarni rivojlantirish ustida ishlamoqdamiz va shuning uchun biz ko‘proq shaxsan uchrashishga harakat qilmoqdamiz.
Shuningdek, biz ushbu tashkilotning Toshkentda vakolatxonasini ochdik. Va keyingi yig‘ilishda biz aloqa ma’muriyatining barcha rahbarlari qo‘shni Tojikistonda ham ishtirok etishiga umid qilamiz. Ushbu yig‘ilish rejalashtirilgan va u hamkorlikni kengaytirish imkoniyatlarini muhokama qilish uchun qo‘shimcha imkoniyat yaratadi.
— Sherzod Xatamovich, O‘zbekiston hozirda Markaziy Osiyodagi eng dinamik rivojlanayotgan mamlakat, ko‘plab ko‘rsatkichlar bo‘yicha yetakchi va, albatta, Markaziy Osiyodagi eng aholisi ko‘p mamlakatdir. Qancha ko‘p odam bo‘lsa, aloqa foydalanuvchilari shuncha ko‘p bo‘ladi. Iltimos, O‘zbekistonda aloqa bozori qanday rivojlanayotgani va bu yangi bozorga qanday yangiliklar kiritilayotgani haqida bizga ma’lumot bering?
Agar o‘sish sur’atlariga nazar tashlasak, O‘zbekistonning yalpi ichki mahsuloti umuman juda tez o‘smoqda. Va so‘nggi besh yil ichida YaIM doirasida aloqa va axborot texnologiyalari sohasi - O‘zbekiston yalpi ichki mahsuloti ichida eng yuqori qo‘shimcha qiymatga ega bo‘lgan sohaga aylandi. Bu ko‘rsatgich dunyoning boshqa ko‘plab mamlakatlaridan yuqori.
Va bu, albatta, hurmatli prezidentimizning O‘zbekistonni o‘ziga xos IT markaziga aylantirishni maqsad qilgani bilan bog‘liq. Bunga erishish uchun, birinchidan, IT kompaniyalarini jalb qilish uchun qulay muhit yaratilmoqda. Xorijiy kapital ishtirokidagi kompaniyalar soni hozirda har yili ortib bormoqda.
Biz buni boshlaganimizda, O‘zbekistonda valyuta konvertatsiyasi yo‘q, va biznes yuritish juda qiyin bo‘lgan mamlakat edi. Men 2017-yil haqida gapirapman. Va o‘shanda biz faqat to‘rtta xorijiy kapitalga ega kompaniyani jalb qila olgan edik.
Hozirda IT Parkda har oy 70 dan ortiq yangi kompaniyalar ro‘yxatdan o‘tmoqda. O‘tgan yilda biz O‘zbekiston IT eksportini bir milliarga yetkazdik. Buni 2017-yilda tasavvur ham qilib bo‘lmasdi, chunki O‘zbekiston valyuta konvertatsiyasisiz juda yopiq mamlakat edi. Naqd va naqdsiz operatsiyalar orasida farq taxminan 30% ni tashkil etardi.
Bu o‘zgarishlarning barchasi hurmatli prezidentimizning uzoqni ko‘ra bilishi va O‘zbekistonni gullab-yashnayotgan mamlakatga aylantirish bo‘yicha siyosiy irodasi tufaylidir. Va buning natijasida biz kompaniyalar uchun tizimli ravishda qulay muhit yaratmoqdamiz.
Hozirda Enterprise Uzbekistan xalqaro raqamli texnologiyalar markazini tashkil etish bo‘yicha konstitutsiyaviy qonun qabul qilinmoqda. Biz ingliz qonunchiligini joriy qilmoqdamiz va boshqa mamlakatlardan kelgan kompaniyalar o‘z ofislarini O‘zbekistonga ko‘chirish uchun yanada qulay sharoitlar yaratmoqdamiz.
Bundan tashqari, biz ta’lim sohasida tizimli islohotlarni amalga oshirdik. 2017-yilda farzandingizni bolalar bog‘chasiga joylashtirish juda qiyin edi, chunki bog‘chalar yetarli emas edi. Endi deyarli hamma o‘z farzandini bog‘chaga joylashtirishi mumkin, chunki maktabgacha ta’limning ushbu sohasini tiklash uchun juda ko‘p ishlar qilindi va, bilasizki, ta’limga erta yoshda qilingan investitsiyalar eng katta natija beradi.
Keyin biz barcha maktablarimizni yuqori tezlikdagi internetga uladik. Afsuski, oldin bizda odamlar maktabga borish o‘rniga paxta terimiga yuborilar edi. Prezidentimizning siyosiy irodasi tufayli biz “paxta qulligini” yo‘q qildik.
Agar o‘qituvchilar va o‘quvchilarning maktabdan tashqarida bo‘lgan vaqtini, ya’ni paxta terish, ko‘chalarni tozalash va boshqa ishlarga sarflagan vaqtini olib tashlasangiz, unda o‘n bir yillik ta’lim o‘rniga yetti yillik ta’lim qoladi. Hozir ular maktabda to‘liq vaqt ishlaydi va ta’lim sifatiga e’tibor qaratadilar.
Agar o‘qituvchilar va o‘quvchilarning maktabdan tashqarida bo‘lgan vaqtini, ya’ni paxta terish, ko‘chalarni tozalash va boshqa ishlarga sarflagan vaqtini olib tashlasangiz, unda o‘n bir yillik ta’lim o‘rniga yetti yillik ta’lim qoladi. Hozir ular maktabda to‘liq vaqt ishlaydi va ta’lim sifatiga e’tibor qaratadilar.
Oldin bizda oliy ta’lim uchun atigi 9% kvota bor edi. Bu aksariyat maktab bitiruvchilarining ta’limni davom ettirish imkoniyatiga ega bo‘lmaganini anglatardi. Endi biz bu kvotalarni deyarli bekor qildik va xalqaro va xususiy universitetlar sonini ko‘paytirdik. Shuning uchun, oliy ma’lumotini davom ettirishni istagan har bir kishi O‘zbekistonda bunday imkoniyatni topishi mumkin.
Umuman olganda, asosiy e’tibor ta’lim sifatini oshirish va O‘zbekistonda ofislarini ochayotgan ushbu xalqaro tashkilotlarning talablariga javob beradigan kadrlar tayyorlashga qaratilgan. Va endi biz startap ekotizimi uchun qulay muhit yaratishga ham alohida e’tibor qaratmoqdamiz.
StartupBlink yaqinda e’lon qilgan hisobotida O‘zbekiston dunyoda eng yuqori o‘sish sur’atlariga ega ekanligi ko‘rsatilgan. Bu global o‘rtacha ko‘rsatkichdan 13 baravar yuqori. Shuning uchun StartupBlink startap ekotizimidagi ajoyib o‘sishni hisobga olgan holda O‘zbekistonni Yil mamlakati deb tan oldi.
Shuning uchun biz startap ekotizim ishtirokchilarini - venchur fondlari, akseleratorlar va boshqalarni O‘zbekistonga kelib, eng yuqori o‘sishni boshdan kechirayotgan ekotizimning bir qismi bo‘lishga taklif qilamiz. Biz shuningdek, sun’iy intellekt loyihalarini amalga oshirishdan juda manfaatdormiz, chunki hamma yangi narsa insoniyat manfaatlariga xizmat qilishi kerak.
