Vaqt qalami ostida: Buxoro miniaturasi dunyoni maftun etmoqda
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Obuna bo‘lish
Eksklyuziv
Musavvir Raxmon Bakayev Buxoro miniatura maktabi an’analarini saqlagan holda, xalqaro ko‘rgazmalarda O‘zbekiston miniatura san’atini namoyon etmoqda.
Miniatura san’ati Sharq tasviriy san’atining eng nozik va murakkab yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.
Buxoroda bu an’ana XVI–XVII asrlarda Shayboniylar va Ashtarxoniylar davrida shakllanib, Hirot miniatura maktabi ta’sirida rivojlangan holda o‘zining mustaqil badiiy uslubini yaratdi. Bugungi kunda esa ushbu merosni zamonaviy musavvirlar davom ettirmoqda. Ular orasida Raxmon Bakayev alohida o‘rin tutadi.
Buxorolik miniaturachi rassom Rahmon Bakayev mo‘yqalamiga mansub asar
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Raxmon Bakayev Buxoroning tarixiy qismida tug‘ilib, voyaga yetgan. San’atga bo‘lgan qiziqishi yoshligidan shakllangan bo‘lib, 2005-yilda mashhur ustoz Jahongir Ashurovdan miniatura san’ati sirlarini o‘rganishni boshlagan. Bugungi kunda musavvir qariyb yigirma yildan beri Buxoro miniatura maktabi an’analarini davom ettirib kelmoqda.
Sayyoh miniaturachi rassom Rahmon Bakayev ustaxonasida
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Uning ustaxonasi devorlarida miniatura asarlari, xalqaro sertifikat va diplomlar joy olgan. Musavvir eski va yangi qo‘lda tayyorlangan ipak qog‘ozlarda ijod qiladi. Ish jarayonida u kattalashtiruvchi oyna, nozik mo‘yqalamlar, oltin va kumush barglar, tempera hamda tabiiy mineral bo‘yoqlardan foydalanadi. Uning ta’kidlashicha, qo‘lda tayyorlangan qog‘oz ranglar yorqinligini uzoq yillar saqlab qolish imkonini beradi.
Rahmon Bakayev mo‘yqalamiga mansub asar
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Rahmon Bakayev ijodida Bahouddin Naqshband, Xoja Ahmad Yassaviy, Farididdin Attor kabi buyuk allomalar, shuningdek Alisher Navoiy asarlariga ishlangan miniaturalar alohida o‘rin tutadi. Uning asarlarida nafaqat mayda detallarga aniqlik, balki ma’naviy mazmun ham muhim ahamiyat kasb etadi.
Buxorolik miniaturachi rassom Rahmon Bakayev
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Musavvirning asarlari bugungi kunda O‘zbekistondan tashqarida ham keng tanilmoqda. U Jazoir, Xitoy, Buyuk Britaniya, AQSh va Turkiyada o‘tkazilgan xalqaro ko‘rgazma va festivallarda qatnashib, bir qator nufuzli mukofotlarga sazovor bo‘lgan. Xususan, Xitoyning Guychjou shahridagi xalqaro xalq hunarmandchiligi ko‘rgazmasida kumush mukofotni qo‘lga kiritgan, Nyu-Yorkdagi Art Expo New York hamda AQShdagi Art Santa Fe ko‘rgazmalarida ishtirok etgan.
Rahmon Bakayev mo‘yqalamiga mansub asar
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Yaqinda buxorolik musavvir nomi yana xalqaro madaniy maydonda yangradi — uning ijodi Xitoyning Shenchjen shahridagi madaniy ko‘rgazmada namoyish etildi. Bugun ushbu ko‘rgazmalarning afishalari va diplomlari musavvir ustaxonasidagi o‘nlab mukofotlar qatoridan joy olgan.
Miniaturachi rassom Rahmon Bakayev ish jarayonida
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Mutaxassislar fikricha, Raxmon Bakayev miniaturalarining qiymati nafaqat yuqori mahorat, balki tarixiy merosni saqlab qolishda ham namoyon bo‘ladi.
"Miniatura san’ati butun O‘zbekistonda yaxshi ma’lum va keng tarqalgan. Miniaturalar nafaqat tarixiy voqealar yoki saroy hayotini aks ettiruvchi hujjat, balki o‘z davrining ruhini ifoda etuvchi asarlardir. Bu holatni Raxmon Bakayev ijodida ham ko‘rish mumkin", — deydi Buxoro davlat universiteti falsafa fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Lazizbek Xaitov.
Buxorolik miniaturachi rassom Rahmon Bakayev
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Musavvirning o‘zi esa san’atning asosiy vazifasi an’anani saqlash va keyingi avlodga yetkazish deb hisoblaydi.
"Buxoro miniaturasi — bu shunchaki tasviriy san’at emas. Bu bizning madaniyatimiz, tariximiz va dunyoqarashimizning xotirasidir. Men qadimiy uslublarni saqlab qolish va shu bilan birga bu san’at bugun ham yashab kelayotganini dunyoga ko‘rsatishga harakat qilaman", — deydi Raxmon Bakayev.
Rahmon Bakayev sayyoh bilan o‘z asarlari haqida suhbatlashmoqda
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Musavvir Rahmon Bakayev mo‘yqalamiga mansub asar
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Bugungi kunda musavvir “ustoz-shogird” an’anasi asosida shogirdlar tayyorlashda davom etmoqda. Shu bilan birga, uning ijodiga xorijiy davlatlarda qiziqish ortib bormoqda. Turli mamlakatlardan kelayotgan takliflar va ko‘rgazmalar buxoro miniaturasi hanuz jahon madaniy merosining muhim qismi ekanini ko‘rsatmoqda.
Miniaturachi rassom Rahmon Bakayev diplomlari
© Sputnik / Baxrom Xatamov
Zamonaviy san’at tez sur’atlarda o‘zgarayotgan bir davrda Raxmon Bakayev miniaturalari qo‘l mehnati, sabr va asrlar davomida shakllangan madaniy xotira qadrini eslatib turibdi.
