https://oz.sputniknews.uz/20260102/yangi-yil-bayrami-milliy-iqtisodiyotlarga-qanday-tasir-qiladi-54611300.html

Yangi yil bayrami milliy iqtisodlarga qanday ta’sir qiladi?

Yangi yil bayrami milliy iqtisodlarga qanday ta’sir qiladi?

Sputnik O‘zbekiston

Bayram atigi bir necha kun davom etadi, ammo korxona va hukumat uning ta’sirini bir necha oy davomida his qilishadi. 02.01.2026, Sputnik O‘zbekiston

2026-01-02T18:35+0500

2026-01-02T18:35+0500

2026-01-02T18:57+0500

tahlil

analitika

https://cdn1.img.sputniknews.uz/img/07e7/0c/0b/41489529_0:160:3072:1888_1920x0_80_0_0_ee8273eff32326d57028c909749590f1.jpg

TOShKENT, 2 yanv — Spurnik, Mariya Krasovskaya. Yangi Yil! Bu so‘zlarni eshitganimizda, birinchi navbatda, bezatilgan archa, mandarinlar, qor va mo‘’jizani kutish esga tushadi. Biroq, Yangi yil nafaqat uzoq kutilgan bayram yoki faqat sovg‘alar bilan mashhur emas. Bu bayram qish faslining eng muhim iqtisodiy omillaridan biridir. Har yili dekabr oyida do‘konlar to‘la, savdo markazlari gavjum, kurerlar va taksi haydovchilari deyarli to‘xtovsiz ishlashadi, Yangi yil oldi yugur-yugur boshlanadi.Bizga pul sarf qilishga imkon bering! TradingEconomics ma’lumotlariga ko‘ra, 2024-yilning to‘rtinchi choragida O‘zbekistonda iste’mol xarajatlari taxminan 877 milliard so‘mni tashkil etdi, bu ko‘rib chiqilayotgan davr uchun eng yuqori ko‘rsatkichdir. Taqqoslash uchun, bu 2024-yilning uchinchi choragiga nisbatan taxminan 20 foizga yuqori.Bu tushunarli - odamlar faolroq pul sarflashni boshlaydilar. Dam olish mavsumi chakana sotuvchilar orasida ayniqsa mashhur: oziq-ovqat, maishiy texnika, kosmetika va bolalar tovarlari savdosi o‘rtacha 20-40% ga oshadi. Ba’zan vijdonsiz chakana sotuvchilar narxlarni oshirib yuborishni yoki soxta chegirmalarni taklif qilishni boshlaydilar. Shu bois Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasi har yili sotuvchilarni bunday firibgarlik qonun bilan jazolanishi haqida ogohlantiradi. Ammo busiz ham, chakana sotuvchilar deyarli dekabr oyining boshidan yaxshi daromad olishmoqda.Rossiyani misol qilib oladigan bo‘lsak, VSIOM ma’lumotlariga ko‘ra, rossiyaliklar 2025-yilgi Yangi yil arafasida o‘rtacha 65 000 rubl (~ 10 million so‘m) sarflagan, buning deyarli yarmi (taxminan 30 000 rubl) faqat sovg‘alarga ketgan.Xizmat ko‘rsatish sohasi ham daromadlarning o‘sishini kuzatmoqda. Afsuski, O‘zbekistonda kinoprokat statistikasini yig‘ish va tahlil qilishning yagona tizimi mavjud emas, biroq rossiyalik tahlilchilarning fikriga ko‘ra, Yangi yil bayramlarida kinoteatrlarning umumiy daromadi rekord darajadagi 6,17 milliard rublga (~956 milliard so‘m) yetdi, bu 2024-yilning shu davriga nisbatan 6,6 foizga ko‘p.Transport sektori (ham jamoat, ham taksi) va yetkazib berish xizmatlari ham daromad "qaymog‘i"dan bahramand.Ko‘pchilik Yangi yilni uydan uzoqda nishonlashni afzal ko‘radi, shuning uchun ular boshqa mamlakatlar, shaharlar yoki dam olish maskanlariga chiptalar sotib olishadi, bu esa turizm sohasi daromadini oshiradi.Ammo "lekin"i bor Ko‘chalardagi archa va gulchambarlar, rangba-rang chiroqlar chiroyli ko‘rinishga ega bo‘lib, yangi yil ruhiga qo‘shiladi. Masalan, Moskva meriyasi shaharni bezash uchun 414 million rubl (64 mlrd so‘m) ajratgan bo‘lsa, Sankt-Peterburg — 1,23 mlrd rubl ajratgan. (190 mlrd so‘m) sarflagan. O‘zbekistonda yangi yilda shaharni bezash xarajatlari haqida aniq ma’lumotlar yo‘q.Bundan tashqari, uzoq dam olish kunlari biznesdagi biroz turg‘unlikka olib keladi. Rossiya Moliya universitetining hisob-kitoblariga ko‘ra, yangi yil bayramlari mamlakat iqtisodiyotiga 2-3 trillion rubl (459 trillion so‘m) zarar keltirgan. O‘zbekiston bo‘yicha rasmiy ma’lumotlar yo‘q, ammo 2024-yilda besh kunlik Yangi yil bayramidan kelib chiqqan o‘rtacha iqtisodiy yo‘qotish taxminan 18,75 trillion so‘mni (yillik yalpi ichki mahsulotning 1,3-1,4 foizi) tashkil etganini taxmin qilish mumkin.Lekin moliyaviy yo‘qotishlarga qaramay, bayramlar fuqarolarga havodek zarur. Psixologlarning ta’kidlashicha, biroz dam olish mehnat mahsuldorligiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Yangi yilda asosiy sarf-xarajatlar — birinchi navbatda his-tuyg‘ular, taassurotlar va yaxshi xotiralar uchun sarflanadi.

2026

Yangiliklar

uz_UZ

tahlil, analitika