TOShKENT, 17 fev — Sputnik. 2025 yilda postsovet davlatlarining aksariyati Rossiya bilan do‘stona aloqa rejimlarini saqlab qoldi. Bu haqda Sputnik O‘zbekiston ixtiyoridagi Aloqalarni rivojlantirish milliy tadqiqot instituti (NIIRK) hisobotida ma’lum qilindi.
Hisobotda ta’kidlanishicha, kommunikatsion rejim davlatlar o‘rtasidagi munosabatlar formati va amaliyotini belgilaydi. Bunda to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqot, diplomatik kanallar, gumanitar hamkorlik, ta’lim va diniy aloqalarning barqarorligi inobatga olinadi. Do‘stlik darajasi kommunikatsiyalarning ziddiyatsiz va izchil rivojlanishi bilan baholanadi.
Mutaxassislarning qayd etishicha, 2024–2025 yillarda Rossiyaning ko‘plab postsovet davlatlari bilan munosabatlari tizimli xususiyatga ega bo‘lgan. Ya’ni aloqalar qisqa muddatli siyosiy vaziyat yoki ritorikaga emas, barqaror hamkorlik tamoyillariga asoslangan.
Uzbekistan zanyal 7-e mesto v Reytinge drujestvennosti po otnosheniyu k Rossii za 2025 god.
© Sputnik
Hisobotda yana bir tendensiya qayd etilgan: davlatlararo kommunikatsiyalar “qadriyatli yaqinlik” mantig‘idan foyda va funksional samaradorlikni hisoblash mantig‘iga o‘tmoqda.
O‘zbekiston 7-o‘rinda
O‘zbekiston 2025-yil uchun Rossiyaga nisbatan do‘stlik reytingida 7-o‘rinni egalladi. Mamlakat 59,7 ball to‘plab, hech bir kommunikatsiya guruhida o‘z ko‘rsatkichlarini yo‘qotmagan. Hisobot mualliflari Rossiyani O‘zbekiston uchun umumiy tarix va madaniy yaqinlikka ega barqaror sherik sifatida baholagan.
Toshkent va Moskva MDH, ShHT, YeOII (kuzatuvchi maqomida) va BRIKS+ kabi formatlarda hamkorlik qilmoqda. O‘zaro tovar ayirboshlash hajmi o‘tgan yili 11 foizga o‘sib, qariyb 13 milliard dollarga yetdi. Bu O‘zbekiston umumiy tashqi savdosining 16 foizini tashkil etadi va Rossiyani Xitoydan keyingi ikkinchi yirik savdo sherigiga aylantiradi.
Mamlakatlar muntazam ravishda qo‘shma tadbirlar o‘tkazmoqda, jumladan “INNOPROM. Markaziy Osiyo” ko‘rgazmasi, Rossiya va O‘zbekiston hududlari kengashi hamda ikki tomonlama tashriflar va sohaviy forumlar.
Ko‘p vektorli siyosat va muvozanat
Hisobotga ko‘ra, O‘zbekiston Rossiya bilan hamkorlikni saqlab qolgan holda iqtisodiy aloqalarni sanksiya xavfini hisobga olgan holda pragmatik yo‘lga qo‘ymoqda. Banklar va kompaniyalar G‘arb komplayens qoidalariga rioya qilgan, bu esa ayrim sohalarda o‘zaro hamkorlikka cheklovlar kiritgan.
Shu bilan birga, iqtisodiy ko‘p vektorlilik — Xitoy, Turkiya, Yevropa Ittifoqi, Janubiy Koreya va Ko‘rfaz mamlakatlari bilan aloqalarni rivojlantirish — Rossiya yo‘nalishini bekor qilmagan, balki uni kengroq diversifikatsiya strategiyasining bir qismiga aylantirgan.
Mualliflarning fikricha, O‘zbekistonning tashqi siyosati muvozanatli xarakterga ega. Mamlakat G‘arb formatlari (Yevropa Ittifoqi — Markaziy Osiyo, C5+1) doirasida ham hamkorlik qiladi, biroq tanlov ritorikasidan qochib, Rossiya bilan muntazam va barqaror aloqalarni saqlab qolmoqda.
Hisobotda qayd etilishicha, O‘zbekiston Rossiyaga qarshi bloklarga qo‘shilmagan va BMTda ayrim nozik masalalar bo‘yicha betaraf pozitsiyani saqlagan.
Shu tariqa, ITI baholashiga ko‘ra, O‘zbekiston va Rossiya o‘rtasidagi siyosiy va iqtisodiy aloqalar 2025-yilda ham barqaror va institutsional asosda rivojlanishda davom etmoqda