2025 yil yakunlari: O‘zbekistonda avtomobil orqali yuk tashish sohasida nimalar ro‘y berdi

15:04, 29-Yanvar 2026
© Getty Images / IvanSpasic
2025 yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekistonda ham ichki, ham xalqaro yo‘nalishlarda avtomobil orqali yuk tashishga bo‘lgan talab sezilarli oshdi. Bu haqda xalqaro “ATI.SU yuk tashish birjasi” ma’lumot berdi.
Sputnik
TOShKENT, 29 yanv — Sputnik. 2025 yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekiston ichida ham, xalqaro yo‘nalishlarda ham avtomobil transportida yuklarni yetkazib berish bo‘yicha arizalar soni sezilarli darajada oshdi. Bunday ma’lumotlar xalqaro "ATI.SU yuk tashish birjasi" tomonidan keltirilgan.
2025 yilda avtomobilda yuk tashishning asosiy tendensiyalari quyidagilar bo‘ldi:
Rossiya-Qozog‘iston chegarasida bojxona va chegara nazoratining kuchaytirilishi natijasida Rossiya yo‘nalishi bo‘yicha yuk tashish marjinalligining pasayishi;
Qozog‘iston, Xitoy va Qirg‘iziston tomonidan arizalar soni va yuqori dinamika bo‘yicha Rossiya yetakchiligida 2024-yildagi turg‘unlikdan keyin import avtomobil tashuvlarini tiklash;
mamlakat tomonidan elektron ruxsatnomalar joriy etilgandan so‘ng reeksport va reimport operatsiyalarining ko‘payishi munosabati bilan Qirg‘izistonga tashishlarning keskin o‘sishi (+117% import va +300% eksport).
Import
2024 yilda qayd etilgan turg‘unlikdan so‘ng import tashuvlarida yana o‘sish kuzatildi. "ATI.SU yuk tashish birjasi"da joylashtirilgan arizalar soni 21 foizga, tariflar esa o‘rtacha 10 foizga oshdi. Faqat yil oxirida sekinlashish tendensiyasi kuzatildi - to‘rtinchi chorakda arizalar soni yillik hisobda 6 foizga va uchinchi chorakka nisbatan 18 foizga kamaydi.
Arizalar soni bo‘yicha an’anaviy ravishda Rossiya yo‘nalishi yetakchilik qilmoqda (yil davomida +17%), ammo dinamika nuqtayi nazaridan Qozog‘iston (+45%), Xitoy (+54%) va Qirg‘iziston (+117%) ko‘proq o‘sishni ko‘rsatdi.
Eksport
Eksport tashuvlarida arizalar sonining o‘sishi 29 foizni tashkil etdi. Ammo bu yerda ham yilning birinchi yarmi muvaffaqiyatliroq bo‘ldi (birinchi chorakda 34% va ikkinchi chorakda +86%). Uchinchi chorakda o‘sish yillik hisobda 9 foizni, to‘rtinchi chorakda esa atigi 2 foizni tashkil etdi. Eksport tashish narxlari esa o‘tgan yilgi darajada qoldi.
Barcha muhim yo‘nalishlarda yuk tashishga bo‘lgan talab sezilarli darajada oshdi. Shunday qilib, Rossiyaga yuklarni yetkazib berish bo‘yicha arizalar soni 24 foizga, Qozog‘istonga - 23 foizga, Belarusga - 48 foizga oshdi. Eksport tashuvlariga bo‘lgan talab dinamikasi bo‘yicha Qirg‘iziston yetakchilik qilmoqda - bu mamlakatga yuklarni yetkazib berish bo‘yicha arizalar soni bir yil ichida uch baravar oshdi.
Ichki tashuvlar
Xuddi bir yil avvalgidek, O‘zbekiston ichida tashish uchun arizalar soni sezilarli darajada oshdi (+79%), bu yil davomida barqaror davom etdi. Transport xizmatlariga bo‘lgan talabning asosiy drayverlari sanoat ishlab chiqarishi (yil davomida +6,8%) va chakana savdo (yil davomida +11,2%) bo‘ldi. Bundan tashqari, yuk tashish uchun arizalar sonining ko‘payishi nafaqat bozordagi vaziyat, balki mamlakatda "ATI.SU yuk tashish birjasi"ning rivojlanishi bilan ham bog‘liq.

"Umuman olganda, yil katta kutilmagan hodisalarsiz o‘tdi - biz bozordagi haqiqiy vaziyatga mos keladigan yuk tashishga bo‘lgan talabning muntazam o‘sishini kuzatdik. Yilning ikkinchi yarmida Rossiya yo‘nalishidagi talabning biroz pasayishi, birinchi navbatda, bojxona va chegara nazoratining kuchaytirilishi natijasida yuzaga kelgan Rossiya-Qozog‘iston chegarasidagi muammolar bilan izohlanadi. Yuk mashinalaridan iborat ko‘p kunlik navbatlar kutish muddatining uzayishiga olib keldi, bu esa ushbu yo‘nalishda tashishni kamroq foydali qildi. Qirg‘izistonga yuk tashishga bo‘lgan talabning keskin o‘sishi ko‘p jihatdan e-permit elektron ruxsatnomalarining joriy etilishi natijasida yuzaga keldi, bu esa soha ishtirokchilarining hayotini sezilarli darajada osonlashtirdi. Bundan tashqari, qo‘shni respublika YeOII a’zosi sifatida "Rossiya - Qirg‘iziston - O‘zbekiston" yo‘nalishida qulay tranzit bo‘g‘iniga aylandi: Rossiya va O‘zbekiston tovarlarining bir qismi uning hududi orqali harakatlanadi, chunki YeOII ichidagi ishlab chiqilgan bojxona tartib-qoidalari va qayta eksport operatsiyalarining shakllangan amaliyoti bunday ko‘p bosqichli logistikani iqtisodiy jihatdan oqlaydi", - deya izoh berdi "ATI.SU yuk tashish birjasi"ning O‘zbekistondagi vakolatxonasi direktori Farid Vaxidov.

Birja tomonidan qayd etilgan avtotransport bozoridagi tendensiyalar O‘zbekiston Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlarida aks ettirilgan tashqi savdoning umumiy dinamikasiga mos keladi. Shunday qilib, 2025-yilning yanvar-oktabr oylarida O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 66,5 milliard dollarni tashkil etdi, bu o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 21,5 foizga ko‘pdir. Eksport 27,8 foizga, import 16,9 foizga o‘sdi. Bundan tashqari, xizmatlar eksporti 32,8 foizga o‘sdi, ularning qariyb uchdan bir qismi (2,4 milliard dollar) transport xizmatlariga to‘g‘ri keladi.
O‘zbekistonyukavtomobilJamiyat